Սեպտեմբերի 18–20-ին անցկացված Ռուսաստանի Պետական դումայի ընտրություններում Երևանում՝ Ռուսաստանի դեսպանատանը բացված տեղամասում, իշխող «Եդինայա Ռոսիյան» երեք հիմնական ուժերից ստացել է ամենացածր արդյունքը՝ 13.95 տոկոս։ Գյումրիում այն առաջինն էր, սակայն Հայաստանի երկու տեղամասերի համախառն հաշվարկով նույնպես պարտվեց՝ ստանալով ընդամենը 18.1 տոկոս։ Ռուսաստանի ներսում պատկերը կտրուկ այլ էր։ Պաշտոնական արդյունքներով «Եդինայա Ռոսիյան» ստացել է շուրջ 58 տոկոս և պահպանել սահմանադրական մեծամասնությունը Պետդումայում։ Ալմաթիում, Բարսելոնայում, Հաագայում, Պրահայում և Թել Ավիվում «Նոր մարդիկ» ստացել են ձայների կեսից ավելին։ Ընդհանուր առմամբ, առնվազն 40 երկրում «Եդինայա Ռոսիյան» չի հաղթել, իսկ 39-ում առաջին տեղը զբաղեցրել են «Նոր մարդիկ»։ Տարբեր երկրներում կրկնվող նույն պատկերը ցույց է տալիս, որ Ռուսաստանի ներքին վարչական ու տեղեկատվական միջավայրից դուրս իշխանության աջակցությունը զգալիորեն նվազում է։ Արտերկրի քվեն կարևոր չափում է տալիս՝ ցույց տալով, թե որքան ուժեղ կարող է քաղաքական միջավայրը փոխել իշխանության նկատմամբ վերաբերմունքն ու ընտրության արդյունքը։ Ռուսաստանի սահմաններից դուրս քվեարկության արդյունքները հաճախ զգալիորեն տարբերվել են երկրի ներսում արձանագրված պաշտոնական պատկերից։ Այդ տարբերությունը կարևոր է, որովհետև ցույց է տալիս, որ քաղաքացիների կամքի վրա ազդում են տեղեկատվական միջավայրը, վարչական կախվածությունը և այն ազատության աստիճանը, որով ընտրողը կարող է կատարել իր ընտրությունը։ Հայաստանը նման ընտրական պատկերի սեփական փորձն ունի։ 1998-ի նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում արտերկրի քվեն կտրուկ տարբերվում էր Հայաստանի ընդհանուր արդյունքից։ Արտերկրում Կարեն Դեմիրճյանը ստացել էր 52.53 տոկոս, Ռոբերտ Քոչարյանը՝ 37.25, մինչդեռ երկրի ընդհանուր հաշվարկով առաջ էր Քոչարյանը՝ 38.8 տոկոսով՝ Դեմիրճյանի 30.6 տոկոսի դիմաց։ Արտերկրի ընտրատեղամասերը ցույց էին տալիս, որ Հայաստանի սահմաններից դուրս ձևավորվում էր այլ ընտրական պատկեր, որն էապես տարբերվում էր երկրի ներսում արձանագրված արդյունքից։ 2003-ին արտերկրի ընդհանուր քվեն Քոչարյանի օգտին էր։ Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Թեհրանում երկրորդ նախագահը զգալի առավելություն ուներ։ Լոս Անջելեսում, սակայն, պատկերը կտրուկ այլ էր․ Հայաստանի հյուպատոսության հրապարակած տվյալներով՝ Ստեփան Դեմիրճյանը ստացել էր ավելի քան 3,250 ձայն՝ շուրջ 92 տոկոս, իսկ Քոչարյանը՝ 285՝ մոտ 8 տոկոս։ Այս հակադրությունը ցույց էր տալիս, որ արտերկրում հայկական համայնքի կազմը, տեղեկատվական միջավայրը և Հայաստանի իշխանությունների, այլ ուժերի հետ կապերի բնույթը կարող էին էապես ազդել արդյունքի վրա։ Ռուսաստանի և Իրանի բարձր ցուցանիշները հատկապես հետաքրքիր են այդ համատեքստում։ Այս տարբերությունը կարևոր է։ Արտագաղթած քաղաքացիները ամբողջ հասարակության ճշգրիտ պատճենը չեն, բայց նրանց քվեն օգտակար քաղաքական չափիչ է։ Արտերկրում ընտրողը սովորաբար ավելի հեռու է տեղական վարչական կախվածությունից, պետական աշխատանքի, համայնքային իշխանության և իշխանական ազդեցության առօրյա մեխանիզմներից։ Փոխվում է նաև տեղեկատվական միջավայրը։ Արտերկրի քվեն ամբողջ երկրի պատկերը չէ, բայց այն հաճախ բացահայտում է այն տարբերությունը, որը ներսի պաշտոնական թվերի մեջ կորում է։ Մի տեղամասը կարող է բացառություն լինել, տասնյակ երկրներում կրկնվող նույն արդյունքը՝ արդեն քաղաքական օրինաչափություն։ Հայաստանի ընտրությունների պատմությունն այստեղ ունի կարևոր շարունակություն։ 2005-ի սահմանադրական հանրաքվեից հետո արտերկրում բնակվող քաղաքացիները դեռ մասնակցում էին համապետական քվեարկությանը, բայց 2007-ի փետրվարին Ընտրական օրենսգիրքը փոխվեց․ դեսպանատներում և հյուպատոսություններում քվեարկելու հնարավորությունը վերացվեց, իսկ արտերկրում բնակվող քաղաքացիների մասնակցությունը համապետական ընտրություններին փաստորեն արգելվեց։ Այս փոփոխությամբ արտերկրի ընտրողը փաստորեն դուրս մնաց համապետական ընտրությունների ընդհանուր հաշվարկից։ Որոշման իրական քաղաքական շարժառիթը ակնհայտ է՝ արտերկրի քվեն մի քանի անգամ տվել էր իշխանության համար անհարմար արդյունքներ, իսկ 2007-ին այդ ձայները պարզապես դուրս մնացին ընդհանուր ընտրական հաշվարկից։ Ռուսաստանի վերջին ընտրությունների արդյունքը ցույց տվեցին, որ քաղաքական ընտրությունը զգայուն է այն միջավայրի նկատմամբ, որտեղ ապրում, տեղեկություն ստանում և որոշում է կայացնում քաղաքացին։ Հայաստանի երկու տեղամասերում «Եդինայա Ռոսիայի» ընդամենը 18.1 տոկոսը կարևոր է հենց իր հակադրությամբ․ այն ցույց է տալիս, թե որքան կարող է փոխվել իշխանության աջակցությունը Ռուսաստանի ներքին քաղաքական ու տեղեկատվական միջավայրից դուրս։
