Սամվել Կարապետյանի տանը հավաքված տասներկու քաղաքական ուժերը հայտարարել են «համազգային համախմբման» ստեղծման մասին։ Սակայն մասնակիցների կազմն ու նրանց անցած քաղաքական ճանապարհը լուրջ կասկածներ են առաջացնում նախաձեռնության իրական նպատակների վերաբերյալ։ Հայաստանի վերջին երեք տասնամյակների քաղաքական ձախողումների պատասխանատուներից շատերն այսօր կրկին հավակնում են հանդես գալ ժողովրդի անունից՝ առանց սեփական անցյալի համար պատասխան տալու։ Նույն սեղանի շուրջ են հավաքվել նախկին իշխանությունների ներկայացուցիչներ, տարիներ շարունակ միմյանց դեմ պայքարած քաղաքական ուժեր և հանրության վստահությունը կորցրած գործիչներ։ Նրանք շրջանցել են անցյալի հակասությունները, սակայն որևէ բացատրություն չեն ներկայացրել իրենց քաղաքական դիրքորոշումների փոփոխության վերաբերյալ։ Միավորման գաղափարական հիմքը բացակայում է, երկրի ապագայի ընդհանուր ծրագիր նույնպես չկա։ Նրանց միավորողը իշխանությունը փոխելու ցանկությունն է՝ առանց բացատրելու, թե ինչ քաղաքականություն են պատրաստվում իրականացնել իշխանության գալու դեպքում։ Հայտարարության գլխավոր բացը երկրի առջև ծառացած խնդիրների լուծման որևէ առարկայական առաջարկի բացակայությունն է։ Տասներկու քաղաքական ուժերի ստորագրությամբ ներկայացվել են չորս ընդհանուր սկզբունքներ՝ առանց Հայաստանի առջև ծառացած խնդիրների լուծման որևէ գործնական ծրագրի։ Խաղաղություն, ազգային ինքնություն, ժողովրդավարություն, իրավունքներ։ Բոլորն անհրաժեշտ արժեքներ են, սակայն դրանց պաշտպանությունը պահանջում է քաղաքական որոշումներ, պատասխանատվություն և գործողությունների ծրագիր։ Այդ ամենի փոխարեն ներկայացված են ընդհանուր ձևակերպումներ, որոնք որևէ պատկերացում չեն տալիս մասնակից ուժերի քաղաքական ծրագրերի, առաջնահերթությունների և երկրի ապագայի վերաբերյալ պատկերացումների մասին։ Ամենախոսունը համախմբման մասնակիցների կազմն է։ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած «Հայաստան» դաշինքը, Հանրապետական կուսակցությունն ու Հայ ազգային կոնգրեսը հայտնվել են նույն հայտարարության տակ՝ առանց բացատրելու, թե ինչպես են հաղթահարվել նրանց միջև տասնամյակներով կուտակված քաղաքական հակասությունները։ 2008 թվականի մարտի 1-ին հակադիր ճամբարներում կանգնած, տարիներ շարունակ միմյանց ծանրագույն մեղադրանքներ ներկայացրած ուժերն այսօր հանդես են գալիս համազգային միասնության կոչով։ Նախկին հակառակորդների համագործակցությունը քաղաքականության մեջ սովորական երևույթ է, սակայն նման շրջադարձը պահանջում է անցյալի գնահատական, սկզբունքների վերանայում և հանրության առջև բացատրություն։ Երեկվա մեղադրանքները մոռացության են մատնվել, քաղաքական հակասությունները՝ լռության։ Ստացվում է՝ նախկին հակառակորդների հաշտության համար հասարակությունն էլ պետք է հրաժարվի սեփական հիշողությունից։ Ուշագրավ է նաև հանդիպման ժամանակը։ Քննչական կոմիտեն հայտնում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերին» ենթադրաբար 64,6 միլիարդ դրամի վնաս պատճառելու գործով քրեական հետապնդումների մասին, և հենց այս իրադարձությունների ֆոնին Սամվել Կարապետյանի տանը հավաքվում են տասներկու քաղաքական ուժեր։ Կարևոր է հասկանալ՝ ինչ սկզբունքներով են միավորվել այս ուժերը, ով է որոշելու նրանց ընդհանուր օրակարգը և ինչպես է ապահովվելու կուսակցությունների անկախությունը խոշոր գործարարի ֆինանսական շահերից։ Համախմբման մասին հայտարարությունը չի անդրադառնում այս հարցերին։ Խնդրահարույց է «ալիևյան սահմանադրության» դեմ պայքարի կարգախոսը։ Սահմանադրության նոր նախագիծը դեռ հրապարակված չէ, սակայն ընդդիմադիր ուժերն արդեն դրա վերաբերյալ քաղաքական դատավճիռ են կայացնում։ Ադրբեջանի պահանջներն իրական են և պահանջում են հասարակական լուրջ արձագանք։ Հայաստանի իշխանությունը պարտավոր է հանրությանը ներկայացնել սահմանադրական փոփոխությունների հիմնավորումները, դրանց հնարավոր հետևանքները և խաղաղության դիմաց ակնկալվող երաշխիքները։ Այդուհանդերձ, չհրապարակված փաստաթուղթը Ալիևի անունով կոչելը հանրային վախերը քաղաքական պայքարում օգտագործելու փորձի տպավորություն է թողնում։ Այդ ճանապարհով դժվար է հասնել սահմանադրական բովանդակային քննարկման։ Առավել մտահոգիչ է Հայաստանի արտաքին քաղաքական ապագայի վերաբերյալ դիրքորոշումների բացակայությունը։ Ո՞րն է Հայաստանի տեղը նրանց պատկերացրած միջազգային համակարգում։ Ինչպե՞ս են պատրաստվում նվազեցնել ռուսական կախվածությունը, կարգավորել Թուրքիայի հետ հարաբերությունները, ապահովել Ադրբեջանի հետ կայուն խաղաղություն և իրականացնել տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը։ Սրանք Հայաստանի անվտանգության և տնտեսական զարգացման հիմնարար հարցերն են։ Հայտարարության հեղինակները դրանց պատասխանները չունեն կամ առայժմ խուսափում են հրապարակել։ Առանձնապես մտահոգիչ է ազգային միասնության գաղափարի այսպիսի օգտագործումը։ Հայաստանի պատմության վճռական պահերին համախմբումը ծառայել է անկախության, ազատության և պետականության պաշտպանությանը։ Այսօր նույն գաղափարի անունից հանդես են գալիս տարիներ շարունակ միմյանց դեմ պայքարած, իրար ծանրագույն մեղադրանքներ ներկայացրած քաղաքական ուժեր։ Նրանց հանկարծակի միասնությունը բազմաթիվ հարցեր է առաջացնում, հատկապես երբ անցյալի հակասությունները մնացել են չպարզաբանված, իսկ ընդհանուր քաղաքական նպատակներն ու սկզբունքները՝ չներկայացված։ Ազգային միասնությունը պահանջում է հանրային վստահություն, պատասխանատվություն և ընդհանուր նպատակների շուրջ սկզբունքային համաձայնություն։ Մի քանի կուսակցական առաջնորդների համաձայնությունը բավարար չէ ամբողջ ժողովրդի անունից հանդես գալու համար։ Հայաստանին անհրաժեշտ է ազդեցիկ և պատասխանատու ընդդիմություն, որը կարող է վերահսկել իշխանությանը, բացահայտել կառավարման սխալները և առաջարկել երկրի զարգացման հիմնավորված այլընտրանք։ Այդ պահանջը չի բավարարվում համազգային կոչերով։ Հասարակությունն իրավունք ունի իմանալու՝ ինչպիսի պետություն են առաջարկում կառուցել այս ուժերը, ինչ արտաքին քաղաքականություն են որդեգրելու և ինչ պատասխանատվություն են ստանձնում սեփական անցյալի համար։ Սամվել Կարապետյանի առանձնատանը տասներկու ստորագրություն հավաքելը քաղաքական համաձայնության առաջին քայլ կարող է լինել։ Սակայն այդ ստորագրությունները չեն ջնջում երեսուն տարվա պատմությունը, չեն բացատրում նախկին հակասությունները և չեն փոխարինում երկրի ապագայի ծրագրին։ Համազգային համախմբման հավակնությունը դեռ պետք է հիմնավորվի։ Առայժմ հանրությանը ներկայացվել է մասնակիցների ցանկը՝ առանց նրանց միավորող քաղաքական ծրագրի։
