ԱՄՆ-ն և Կատարը մշակում են մարդասիրական կարիքների համար սառեցված իրանական ակտիվների ապասառեցման ծրագիր։ Այս մասին հայտնում է The Wall Street Journal-ը՝ վկայակոչելով իրազեկ աղբյուրներին, գրում է RTVI-ը։ Խոսքը Կատարում գտնվող 6 մլրդ դոլարի մասին է։ Այդ միջոցներն այնտեղ էին փոխանցվել Հարավային Կորեայից 2023 թվականին՝ հինգ ամերիկացի քաղաքացիների ազատ արձակման գործարքի շրջանակներում։ Այն ժամանակ ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենի վարչակազմն արտոնել էր փոխանցումը, սակայն սառեցրել էր գումարը ՀԱՄԱՍ-ի՝ Իսրայելի վրա հոկտեմբերյան հարձակումից հետո։ Նոր մեխանիզմը ենթադրում է, որ Կատարը թույլ կտա Իրանի Կենտրոնական բանկին արգելափակված միջոցներով գնել պարենամթերք, դեղորայք և այլ մարդասիրական ապրանքներ։ Այս նպատակների համար լրացուցիչ միջոցներ կստացվեն իրանական նավթի վաճառքից, որն արգելափակվել էր արտերկրում պատժամիջոցների պատճառով։ Այս սխեման կարող է օրինակ դառնալ ամբողջ աշխարհում Իրանի այլ սառեցված ակտիվների ապասառեցման համար։ Միջոցների ընդհանուր ծավալը, որոնք Թեհրանը ցանկանում է ստանալ առաջին հերթին, գնահատվում է 24 մլրդ դոլար։ Ընդհանուր առմամբ, Իրանն ունի մոտ 100 մլրդ դոլարի սառեցված միջոցներ տարբեր երկրներում, այդ թվում՝ Չինաստանում, Հնդկաստանում, Իրաքում և Կատարում։ Չորեքշաբթի ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից ստորագրված գործարքը պարտավորեցնում է Վաշինգտոնին իրանական սառեցված ակտիվները դարձնել «ամբողջովին հասանելի օգտագործման համար»։ Նա նաև համաձայնել է թույլատրել Իրանին վերսկսել նավթի վաճառքը՝ վերացնելով համապատասխան պատժամիջոցային սահմանափակումները։ Սակայն Թեհրանը դեռ պետք է համաձայնեցնի ապասառեցվող գումարների օգտագործման կոնկրետ մեխանիզմը։ Գործարքի քննադատները պնդում են, որ այն Իրանին չափազանց մեծ զիջումներ է տալիս նույնիսկ նախքան նրա համաձայնությունը իր միջուկային ծրագրի սահմանափակումներին։ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և համաձայնագրի այլ պաշտպաններ հակադարձում են, որ Հորմուզի նեղուցի բացումը կնվազեցնի ճնշումը համաշխարհային տնտեսության վրա, իսկ Թեհրանի ֆինանսական օգուտները կսահմանափակվեն մինչև ԱՄՆ-ի պահանջների կատարումը։ Նրա խոսքով՝ քննարկվող մեխանիզմի շրջանակներում Վաշինգտոնը կստանա ավելի շատ վերահսկողություն Իրանի գնումների նկատմամբ, և դա ԱՄՆ-ին լրացուցիչ լծակ կտա Թեհրանի վրա ազդելու համար։ Կատարական միջոցների փոխանցման կազմակերպման շուրջ բանակցություններն ակտիվացել են մայիսի վերջին։ Այն ժամանակ Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆը գլխավորեց պատվիրակությունը Դոհայում։ Դա օգնեց վերականգնել բանակցությունների դինամիկան և հող նախապատրաստել փոխըմբռնման հուշագրի համար։ Իրանը արտարժույթի հասանելիության խիստ կարիք ունի։ Երկրում նկատվում է սրընթաց տնտեսական ճգնաժամ, արագացող գնաճ և ազգային արժույթի փլուզում։ Սակայն վերլուծաբանները նախազգուշացնում են. տնտեսության վերականգնման համար կպահանջվի պատժամիջոցների զգալի մեղմացում։ Ամերիկացի պաշտոնյաները հայտարարում են, որ դա տեղի կունենա միայն միջուկային ծրագրի պահանջների կատարումից հետո։ Սպիտակ տանի վարչակազմի ներկայացուցիչը չորեքշաբթի օրը հայտնել է, որ Իրանը ակտիվներին հասանելիություն կստանա միայն հուշագրի կատարման դեպքում, իսկ լրացուցիչ արտոնություններ հնարավոր են «լավ վարքագծի» դիմաց՝ օրինակ՝ հարստացված ուրանի փոխանցման համար։
