Գագիկ Ծառուկյանը ևս երկու ամիս կմնա կալանքի տակ։ Դատարանը բավարարել է քննության միջնորդությունը, պաշտպանությունը որոշումը համարում է անհիմն և քաղաքական հետապնդում ու պատրաստվում է բողոքարկել։ Բայց Ծառուկյանի գործը վաղուց միայն նրա ազատության հարցը չէ։ 70-ամյա գործարարին մեղսագրվում են առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն, փողերի լվացում և հարկերից խուսափում։ Իրանական բիզնեսի գործով քննությունը պնդում է, որ հանցավոր սխեմայով հափշտակվել են տասնյակ տրանսպորտային միջոցներ, տեխնիկա և ապրանքներ՝ շուրջ 22 միլիոն դոլարի վնասով։ Ծառուկյանը մեղադրանքները մերժում է։ Դրան զուգահեռ ընթանում է շատ ավելի մեծ՝ ապօրինի ծագման գույքի բռնագանձման գործը։ Դատախազությունը Ծառուկյանից և նրա ընտանիքի անդամներից պահանջում է 79 անշարժ գույք, 42 տրանսպորտային միջոց, մոտ 40 ընկերությունների բաժնեմասեր և 213 միլիոն դոլար։ Ծառուկյանը պնդում է, որ ունեցվածքը ձեռք է բերել օրինական ճանապարհով։ Թվերի մասշտաբը տպավորիչ է։ Բայց ժողովրդավարական պետության համար թվերից ավելի կարևոր է ընթացակարգը։ Հայաստանը տասնամյակներ շարունակ ապրել է քաղաքականության և խոշոր կապիտալի սերտաճման պայմաններում։ Օլիգարխը պարզապես հարուստ մարդ չէր։ Նա ուներ կուսակցություն, պատգամավորներ, մեդիա, տնտեսական կայսրություն և քաղաքական ազդեցություն։ Այդ համակարգում դժվար էր հասկանալ՝ որտեղ է ավարտվում բիզնեսը և որտեղ է սկսվում իշխանությունը։ Հետևաբար այդ ժառանգության իրավական քննությունը անհրաժեշտ է, բայց հենց դրա պատճառով պետության պատասխանատվությունն այսօր կրկնակի է։ Երբ գործող վարչապետը դեռ նախընտրական պայքարի ընթացքում հրապարակայնորեն խոսում է ընդդիմադիր մրցակցին ազատությունից կամ ունեցվածքից զրկելու մասին, իսկ ընտրություններից հետո նույն քաղաքական գործչի նկատմամբ սկսվում են ծանր իրավական գործընթացներ, դատարանը պարտավոր է հասարակությանը տալ առավելագույն վստահություն, որ կատարվում է ոչ թե քաղաքական խոստում, այլ օրենք։ Այստեղ է սահմանը։ Ծառուկյանի քաղաքական կենսագրությունը նրան չի տալիս անձեռնմխելիություն։ Բայց նրա ընդդիմադիր կարգավիճակը նույնպես չի կարող վերացնել անմեղության կանխավարկածը։ Ավելին՝ եթե պետությունը համոզված է իր ապացույցների ուժի մեջ, նրա ամենամեծ շահը բաց, արագ և անթերի դատավարությունն է։ Որքան երկար գործը կառուցվի դռնփակ նիստերի, երկարատև կալանքի և քաղաքական հայտարարությունների ստվերում, այնքան ավելի հեշտ կլինի քրեական գործը ներկայացնել որպես քաղաքական հաշվեհարդար։ Իսկ այստեղ վտանգվում է արդեն ոչ թե մեկ մարդու հեղինակությունը, այլ պետության։ Հայաստանը պետք է կարողանա անել մի բան, որը նախկին համակարգը հաճախ չէր կարողանում՝ քննել հզոր մարդուն առանց նրան քաղաքական զոհ դարձնելու և պաշտպանել նրա իրավունքները՝ առանց նրան օրենքից վեր դասելու ։ Սա է Ծառուկյանի գործի իրական փորձությունը։ Եթե մեղադրանքներն ապացուցվեն՝ պետք է լինի պատասխանատվություն և ապօրինի գույքի վերադարձ։ Եթե չապացուցվեն՝ պետությունը պարտավոր է ընդունել դա՝ անկախ Ծառուկյանի կարողությունից, անցյալից կամ քաղաքական հայացքներից, որովհետև իրավական պետության տարբերությունը ընտրովի արդարադատությունից հենց սա է. այն չի որոշում՝ ում է սիրում կամ ումից է ուզում ազատվել։ Այն որոշում է միայն՝ ինչն է ապացուցված։
