Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովն Բաքվում ընդունել է Հարավային Կովկասի հարցերով Եվրամիության հատուկ ներկայացուցիչ Մագդալենա Գրոնոյին։ Քննարկվել են ոչ միայն Հայաստան–Ադրբեջան խաղաղության գործընթացը, այլև ԵՄ–Ադրբեջան նոր համաձայնագիրը, գործընկերության առաջնահերթությունները, էներգետիկան և հաղորդակցությունները։ Մի քանի օր առաջ նույն Բաքվում Հայաստանի նկատմամբ ԱՄՆ գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Դեյվիդ Ալենն էր քննարկում խաղաղության գործընթացն ու TRIPP-ը ադրբեջանցի պաշտոնյաների հետ։ Երկու հանդիպումները միասին ավելի հետաքրքիր են, քան առանձին վերցրած։ Հարավային Կովկասում ձևավորվող նոր կարգի շուրջ Միացյալ Նահանգների կողքին ավելի տեսանելի տեղ է փորձում զբաղեցնել նաև Եվրամիությունը։ ԵՄ-Ադրբեջան հարաբերությունները երկար ժամանակ բարդ էին։ Բրյուսելի համար խնդիր էին մարդու իրավունքները, քաղաքացիական հասարակության սահմանափակումները և Ադրբեջանի ներքին քաղաքականությունը։ Բաքուն իր հերթին դժգոհ էր եվրոպական քաղաքականությունից և հատկապես Հայաստանի հետ հակամարտության տարիներին ԵՄ որոշ դիրքորոշումներից։ Բայց աշխարհաքաղաքականությունը հաճախ ավելի արագ է փոխում հարաբերությունները, քան դիվանագիտական բառապաշարը։ 2026-ին այդ հարաբերություններն ակնհայտորեն աշխուժացել են։ Մարտին Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիու Կոշտան Բաքվում Ալիևի հետ խոսում էր արդեն «ռազմավարական կարևորություն» ունեցող գործընկերության մասին։ Մայիսին Կայա Կալասը Ադրբեջանը անվանում էր ԵՄ-ի արժեքավոր էներգետիկ գործընկեր և առանձնացնում առևտուրը, տրանսպորտը, թվային կապերը և Կենտրոնական Ասիայի հետ հաղորդակցությունը։ ԵՄ-Ադրբեջան անվտանգության երկխոսության ընթացքում ևս քննարկվել են Միջին միջանցքը, էներգետիկ անվտանգությունն ու նոր երկկողմ համաձայնագիրը։ Այսինքն՝ Բրյուսելը Բաքվի հետ հարաբերություններն այլևս չի կառուցում միայն նավթի ու գազի շուրջ։ Նոր առանցքը կապակցվածությունն է ։ Եվրոպային անհրաժեշտ են ճանապարհներ դեպի Կասպից ծով և Կենտրոնական Ասիա, որոնք նվազեցնում են կախվածությունը Ռուսաստանից և շրջանցում անկայուն ուղղությունները։ Ադրբեջանը այդ համակարգում արդեն հանգույց է։ Հայաստանը TRIPP-ի միջոցով կարող է դառնալ դրա բացակայող արևմտյան հատվածներից մեկը։ Հատկանշական է, որ դեռ մարտին Կոշտա-Ալիև համատեղ հայտարարությունում Եվրամիությունն արդեն նույն պարբերության մեջ էր դնում Միջին միջանցքը, Նախիջևանի երկաթուղային ենթակառուցվածքը և TRIPP-ի իրականացումը։ Սա կարևոր փոփոխություն է։ Մի քանի տարի առաջ Բրյուսելը Հարավային Կովկասում հիմնականում խաղաղության միջնորդ էր՝ այսօր նա ցանկանում է նաև տնտեսական շահ ունեցող մասնակից լինել։ Եվ հենց դա կարող է խաղաղության համար շատ ավելի արժեքավոր լինել, քան հերթական հայտարարությունը։ Խաղաղության գործընթացներն ավելի ամուր են դառնում, երբ դրանց շարունակության մեջ շահ են ունենում ոչ միայն երկու կառավարությունները, այլ նաև երրորդ պետությունները, ընկերությունները, ներդրողները և տրանսպորտային համակարգերը։ Երբ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ճանապարհի փակվելը սկսում է վնասել նաև եվրոպական առևտրային շահերին, խաղաղության պահպանման արտաքին շահագրգռվածությունը մեծանում է։ Բայց այստեղ Հայաստանի համար նաև զգայուն հարց կա։ Ադրբեջանը փորձում է հարաբերությունները միաժամանակ խորացնել Վաշինգտոնի և Բրյուսելի հետ՝ իրեն ներկայացնելով ոչ միայն որպես էներգակիրների մատակարար, այլ որպես Եվրոպան Կենտրոնական Ասիային կապող առանցքային պետություն։ ԵՄ-ն արդեն Ադրբեջանի խոշորագույն առևտրային գործընկերն ու հիմնական ներդրողն է։ Հայաստանը չի կարող այս մրցակցության մեջ մնալ միայն որպես խաղաղության գործընթացի երկրորդ կողմ՝ Երևանի խնդիրը պետք է լինի նույն աշխարհատնտեսական քարտեզի վրա իրեն դարձնել անփոխարինելի՝ TRIPP-ով, Հյուսիս–հարավով, հայ-թուրքական սահմանի բացմամբ, երկաթուղիներով, էներգետիկ ու թվային կապերով, որովհետև նոր Հարավային Կովկասում ազդեցությունը որոշվելու է ոչ միայն բանակների չափով։ Այն որոշվելու է նաև նրանով, թե ում տարածքով են անցնում ճանապարհները, ում ենթակառուցվածքներում է ներդրված միջազգային կապիտալը և ում կայունության մեջ են շահագրգռված մեծ տնտեսական կենտրոնները։ Բաքուն դա հասկացել է և այսօր միաժամանակ աշխատում է Վաշինգտոնի ու Բրյուսելի հետ։ Հայաստանի համար խնդիրը նույնքան պարզ է՝ խաղաղության գործընթացին մասնակցելը քիչ է։ Պետք է այնպես կառուցել խաղաղությունից հետո ձևավորվող տնտեսությունը, որ Եվրոպան և Միացյալ Նահանգները շահագրգռված լինեն ոչ միայն Հայաստանի խաղաղությամբ, այլև Հայաստանի հաջողությամբ։
