Հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը երեկ ընդունել է Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեի պատվիրակությանը՝ Իշխան Զաքարյանի գլխավորությամբ։ Քննարկվել են 2028 թվականի խաղերը։ Պաշտոնական հաղորդագրության մեջ ամեն ինչ սովորական է։ Իշխան Զաքարյանի պատմության մեջ սովորական բան վաղուց քիչ է մնացել։ Նրա անունը երկու տասնամյակից ավելի ուղեկցվում է բարձր պաշտոններով, քաղաքական դաշինքներով, բազմամիլիոնանոց առանձնատան շուրջ հարցերով, քրեական վարույթներով, ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման պահանջով, պետությանը վերադարձված հողերով և վերջապես՝ հաշտությամբ։ Ամբողջական հաշվետվությունը մինչ օրս չկա։ Դեռ 2013 թվականին Նիկոլ Փաշինյանը հրապարակայնորեն հարց էր բարձրացնում Բագրևանդի առանձնատան ֆինանսավորման աղբյուրների մասին։ Զաքարյանը տունը կապում էր ամերիկահայ գործարար Ալբերտ Բոյաջյանի աջակցության հետ և ընդունում, որ լիազորագրով տնօրինել է նրա բանկային հաշիվը։ Այդ բացատրությունը հարցերը չփակեց։ Տարիներ անց նույն գույքի ծագմամբ արդեն հետաքրքրվեց պետությունը։ 2024 թվականին Գլխավոր դատախազությունը Իշխան Զաքարյանի և փոխկապակցված անձանց դեմ ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման հայց ներկայացրեց։ 2026-ին գործն ավարտվեց հաշտությամբ․ պետությանը պետք է փոխանցվի 304 միլիոն 554 հազար դրամ։ Մինչ այդ Զաքարյանը վերադարձրել էր շուրջ 71 հեկտար ընդհանուր մակերեսով 15 հողատարածք և վճարել ևս 32 միլիոն դրամ։ Այստեղից սկսվում են ամենապարզ հարցերը։ Ինչպե՞ս է ձևավորվել 304 միլիոն դրամը։ Ի՞նչ էր պահանջում պետությունը սկզբում։ Ի՞նչ դուրս մնաց վերջնական համաձայնությունից։ Ինչպե՞ս է գնահատվել Բագրևանդի առանձնատունը։ Ի՞նչ մնաց Զաքարյանների մոտ, և կոնկրետ ինչի դիմաց է վճարվել վերջնական գումարը։ Հանրությունը գույք առ գույք այդ հաշվարկը չի տեսել։ Կա նաև քրեական գործի պատմությունը։ 2021 թվականի ընտրություններից հետո Զաքարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում էր հարուցվել ծանր տնտեսական հանցագործությունների հոդվածներով։ 2024 թվականին հայտնի դարձավ, որ հետապնդումը դադարեցվել է։ Դատախազությունը հրապարակային դաշտում ամբողջությամբ չի բացատրել այդ որոշման հիմքն ու ժամանակագրությունը։ Միևնույն ժամանակ Զաքարյանը հեռացավ «Պատիվ ունեմ» խմբակցությունից, դարձավ անկախ պատգամավոր, 2022-ին մասնակցեց Վահագն Խաչատուրյանի նախագահի ընտրությանը և կողմ քվեարկեց իշխանության թեկնածուին։ Այս իրադարձությունների միջև գործարք ապացուցված չէ։ Բայց հենց նման իրավիճակներում պետությունը պարտավոր է աշխատել առավելագույն թափանցիկությամբ։ Հակառակ դեպքում չբացատրված որոշումների տեղը զբաղեցնում են քաղաքական ենթադրությունները։ Նույն ժամանակ Զաքարյանը տարիներով գրեթե չէր մասնակցում Ազգային ժողովի նիստերին, շարունակում էր ստանալ աշխատավարձ ու պարգևավճար, իսկ խորհրդարանը նրա բացակայությունները համարում էր հարգելի։ Հանրությանը այդ երկարատև արտոնության ամբողջական հիմնավորումը նույնպես չի ներկայացվել։ Այսօր պետությունը նոր ռեսուրսներ է վստահում նրա ղեկավարած կառույցին։ Համահայկական խաղերի համաշխարհային կոմիտեին Ջրվեժի տարածքում տրամադրվել է ավելի քան 23 հեկտար՝ շուրջ 20 միլիարդ դրամ գնահատվող մարզական ավանի ծրագրի համար։ Պետությունը նաև ստանձնել է ծրագրի որոշ ֆինանսական բեռի մեղմացման պարտավորություններ։ Եվ այժմ Իշխան Զաքարյանը կրկին նախագահի նստավայրում է՝ նոր ծրագրեր ներկայացնող գործընկերոջ կարգավիճակով։ Հենց այստեղ է խնդիրը։ Պետությունն իր իսկ բարձրացրած հարցերը զարմանալի արագությամբ կորցնում է տեսադաշտից։ Մի մարմինը քրեական հետապնդում է սկսում, մյուսը չի բացատրում դրա ավարտը։ Դատախազությունը պահանջում է ապօրինի ծագում ունեցող գույք, հետո հաշտություն է կնքում՝ առանց ամբողջ հաշվարկը հանրությանը ներկայացնելու։ Խորհրդարանը տարիներով բացակայող պատգամավորին վճարում է։ Կառավարությունը նրա ղեկավարած կառույցին նոր տարածք և պետական աջակցություն է տալիս։ Նախագահը նրան ընդունում է որպես համահայկական ծրագրերի ղեկավար։ Սա արդեն Իշխան Զաքարյանի անձնական պատմությունը չէ։ Սա պետական համակարգի կամայական, հայեցողական և ընտրողական վերաբերմունքի պատմություն է։ Զաքարյանը կարողացել է անցնել Հայաստանի գրեթե բոլոր քաղաքական շրջանների միջով՝ Քոչարյանի իշխանություն, Ծառուկյանի ԲՀԿ, Սերժ Սարգսյանի ժամանակաշրջան, հետհեղափոխական Հայաստան։ Նոր մեղադրանքներ հորինելու կարիք չկա։ Բավական է պատասխանել հներին։ Որտեղի՞ց Բագրևանդի առանձնատունը։ Ինչո՞ւ դադարեցվեց քրեական հետապնդումը։ Ինչպե՞ս ձևավորվեց 304 միլիոն դրամանոց հաշտությունը։ Ի՞նչ մնաց ընտանիքին, ի՞նչ վերադարձվեց պետությանը։ Ինչո՞ւ պետությունը այսօր էլ մեծածավալ հանրային ռեսուրսներ է վստահում նույն մարդու ղեկավարած կառույցներին՝ առանց նախորդ պատմության ամբողջական հաշվետվության։ Եվ կա առավել հիմնարար հարց։ Հաշտությունը քրեական մեղքի խոստովանություն չէ, բայց երբ պետությունը ապօրինի ծագում ունեցող գույքի վարույթի շրջանակում մարդուց վերադարձնում է հարյուրավոր միլիոն դրամներ և տասնյակ հեկտարներ, գույքային խնդրի ավարտը դեռ չի վերականգնում հանրային վստահությունը։ Այստեղ Հայաստանի օրենսդրությունն ունի ակնհայտ բաց։ Պետությունը պետք է քննարկի բարեվարքության առանձին սահմանափակումներ նման գործերով հաշտություն կնքած անձանց համար՝ պետական բարձր պաշտոններ զբաղեցնելու, պետական կազմակերպություններ ղեկավարելու կամ խոշոր հանրային միջոցներ տնօրինելու հարցում։ Հակառակ դեպքում ստեղծվում է անհեթեթ իրավիճակ․ գույքի մի մասը վերադարձվում է պետությանը, իսկ պետական ազդեցության հասանելիությունը պահպանվում է ամբողջությամբ։ Նախորդ համակարգերի ազդեցիկ դեմքերի հետ պետության հարաբերությունը չի կարող սահմանափակվել միայն գումարի վերադարձով։ Պետությունը կարող է հաշտվել գույքային պահանջի շուրջ։ Հանրային վստահությունը հաշտության պայմանագրով չի վերադարձվում։
