Հոկտեմբերի 5–6-ը Երևանում առաջին անգամ կանցկացվի Հայաստան–Միացյալ Թագավորություն բիզնես համաժողովը, որին կմասնակցի ավելի քան 100 բրիտանացի պատվիրակ։ Համաժողովին սպասվում է ավելի քան 800 մասնակից, այդ թվում՝ 100-ից ավելի պատվիրակ Մեծ Բրիտանիայից։ Օրակարգը ընդգրկում է ֆինանսներ, ներդրումներ, ենթակառուցվածքներ, կրթություն, արհեստական բանականություն, բնական պաշարներ և մշակույթ։ Հիմնական գործարար ծրագիրը նախատեսված է հոկտեմբերի 6-ին, իսկ հաջորդ երկու օրերին կանցկացվեն առանձին հանդիպումներ բիզնեսի և պետական կառույցների ներկայացուցիչների հետ։ Մասնակիցների կազմը շատ խոսուն է համաժողովի հավակնության մասին։ Երևան է գալիս Սըր Հովարդ Դեյվիսը՝ NatWest Group-ի նախկին նախագահ, Անգլիայի բանկի նախկին փոխկառավարիչ և Մեծ Բրիտանիայի ֆինանսական կարգավորման համակարգի առանցքային նախկին ղեկավարներից։ Հրապարակված ցանկում են նաև ICBC Standard Bank-ի բարձրաստիճան ղեկավար Վլադիմիր Գուբերը, Sturgeon Capital-ի ներկայացուցիչը, Arup-ի մասնագետները, Oxford Saïd Business School-ի Ալեքս Քոնոքը, UCL-ի պրոֆեսոր Ռոուզ Լաքին, Cambridge University Press & Assessment-ի Սթիվեն Քինգը, Zaha Hadid Architects-ի, Sotheby’s-ի և բրիտանական կրթական ու մշակութային հաստատությունների ներկայացուցիչները։ Հայկական կողմից հաստատված առանցքային մասնակիցներից է Կենտրոնական բանկի նախագահ Մարտին Գալստյանը։ Այս կազմի կարևորությունը միայն հայտնի անուններով չէ պայմանավորված։ Ներկայացված են այն ոլորտները, որոնք կարող են երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ Հայաստանի զարգացման վրա՝ ֆինանսներ, ապահովագրություն, ենթակառուցվածքներ, նախագծային կառավարում, կրթություն, ճարտարապետություն, արհեստական բանականություն և ներդրումային կապիտալ։ Բրիտանիայի տնտեսական ազդեցությունը դարեր շարունակ կառուցվել է հենց այս գործիքների վրա։ Լոնդոնը եղել է կապիտալի, ապահովագրության, ֆինանսական միջնորդության, ինժեներական գիտելիքի և միջազգային առևտրի խոշոր կենտրոն։ XXI դարում այդ համակարգին ավելացել են բարձր տեխնոլոգիաները, համալսարանական գիտելիքը և ստեղծարար արդյունաբերությունները։ Հայաստանի համար Լոնդոնի հետ տնտեսական կապի խորացումը նշանակում է մուտք հենց այդ էկոհամակարգերի մեջ։ Թվերը ցույց են տալիս հարաբերությունների դեռ չօգտագործված ներուժը։ Մեծ Բրիտանիայի կառավարության վերջին տվյալներով՝ 2026-ի մարտին ավարտված տասներկու ամիսներին երկու երկրների ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր առևտուրը կազմել է 139 միլիոն ֆունտ՝ մեկ տարում աճելով 43.3 տոկոսով։ Այդ ծավալից 119 միլիոնը բաժին է ընկել Մեծ Բրիտանիայից Հայաստան արտահանմանը, իսկ Հայաստանից Մեծ Բրիտանիա արտահանմանը՝ 20 միլիոն։ Ներդրումային պատկերը ևս համեստ է․ 2024-ի վերջում Հայաստանում բրիտանական ուղղակի ներդրումների կուտակված պաշարը կազմել է ընդամենը 2 միլիոն ֆունտ։ Այս թվերը հստակ ցույց են տալիս, որ քաղաքական հարաբերությունների արագ առաջընթացը դեռ ամբողջությամբ չի վերածվել տնտեսական արդյունքի։ 2026-ի մայիսին Երևանն ու Լոնդոնը պաշտոնապես ամրագրեցին ռազմավարական գործընկերությունը։ Համատեղ հռչակագրում տնտեսական համագործակցության առանցքային ուղղություններ են նշվում առևտրի և ներդրումների ընդլայնումը, մասնավոր հատվածի զարգացումը, տրանսպորտային, էներգետիկ ու հաղորդակցային կապերի խորացումը։ Փաստաթուղթը տարածաշրջանային կապակցվածության համատեքստում առանձնացնում է նաև «Խաղաղության խաչմերուկը» և TRIPP-ը։ Հոկտեմբերին կայանալիք համաժողովը կարող է դառնալ մայիսին ամրագրված ռազմավարական գործընկերությունը տնտեսական ծրագրերի վերածելու առաջին խոշոր հարթակներից մեկը։ Բրիտանիան Հայաստանի համար կարևոր է հատկապես երկարաժամկետ կապիտալի և մասնագիտական կարողությունների տեսանկյունից։ Երկրին անհրաժեշտ են նախագծային ֆինանսավորման նոր աղբյուրներ, ապահովագրական գործիքներ, ենթակառուցվածքների կառավարման փորձ, ներդրումային ֆոնդերի ներգրավում և միջազգային բիզնեսի համար ընդունելի կառավարման չափանիշներ։ Համաժողովի օրակարգը հենց այս շրջանակն է ընդգրկում՝ Հայաստանի ներդրումային միջավայր, ֆինանսական ծառայություններ, ենթակառուցվածքներ և բնական պաշարներ, արհեստական բանականություն, խորը տեխնոլոգիաներ, կրթություն և բրիտանական ներդրումների հնարավորություններ Հայաստանում։ Հայաստանի համար այս համաժողովի արժեքը մասնակիցների թվով չի որոշվելու՝ իրական գնահատականը կտրվի արդեն հաջորդ օրերից՝ ըստ շարունակության և գործնական արդյունքի։ Կարևոր է հասկանալ՝ քանի բրիտանական ընկերություն կսկսի ուսումնասիրել Հայաստանի շուկան, քանի ներդրումային նախագիծ կհասնի խորքային գնահատման, քանի հայկական ընկերություն կապ կհաստատի Լոնդոնի ֆինանսական և մասնագիտական ցանցերի հետ, և քանի կրթական կամ տեխնոլոգիական համագործակցություն կդառնա երկարաժամկետ ծրագիր։ Համաժողովի հաջողությունը պետք է չափել ստորագրված պայմանագրերով, ձևավորված ներդրումային նախագծերով և այն կապերով, որոնք կշարունակեն աշխատել միջոցառման ավարտից հետո։ Հայաստանի տնտեսական աշխարհագրությունն այժմ արագ ընդլայնվում է։ Եվրոպական շուկայի նոր հնարավորությունները, TRIPP-ի շուրջ ենթակառուցվածքային ծրագրերը, տարածաշրջանային հաղորդակցությունների հնարավոր ապաշրջափակումը և նոր ռազմավարական գործընկերությունները մեծացնում են երկրի նկատմամբ արտաքին տնտեսական հետաքրքրությունը։ Մեծ Բրիտանիան այս պատկերի մեջ ունի առանձնահատուկ տեղ՝ ֆինանսական կենտրոնի, տեխնոլոգիական տնտեսության, ինժեներական դպրոցի և համաշխարհային համալսարանական համակարգի շնորհիվ։ Հայաստանի ու Միացյալ Թագավորության ռազմավարական գործընկերության պաշտոնական փաստաթուղթը տնտեսական աճն ու կապակցվածությունն արդեն սահմանել է որպես համագործակցության հիմնական ուղղություններից։ Երևան ժամանող հարյուրից ավելի բրիտանացի պատվիրակները ներկայացնում են շուկաներ, կապիտալ, մասնագիտական գիտելիք և ազդեցիկ հաստատություններ, որոնց հետ Հայաստանի տնտեսական կապերը դեռ շատ սահմանափակ են։ 139 միլիոն ֆունտանոց առևտրաշրջանառությունը ցույց է տալիս այդ չօգտագործված ներուժը։ Երկու երկրների տնտեսական հարաբերությունները դեռ զգալիորեն հետ են մնում քաղաքական հարաբերությունների մակարդակից։ Առաջիկա համաժողովի գլխավոր արժեքը հենց այդ բացը կրճատելու և նոր տնտեսական կապեր ձևավորելու հնարավորությունն է։
