Շաքիի դեպքը հասարակության մեջ խոր անհանգստություն ու զայրույթ առաջացրեց։ Սոցիալական ցանցերում արագ ձևավորվեցին պատրաստ պատասխաններ։ Մարդիկ բաժանվեցին ճամբարների, միմյանց տվեցին հայրենասերի ու դավաճանի պիտակներ և հարցը համարեցին փակված։ Բոլորը դիրքորոշում հայտնեցին, բայց բուն հարցը մնաց բաց՝ հետո ի՞նչ անել։ Իսկ հետո մնում է ամենադժվար հարցը՝ ինչ անել ադրբեջանցի զինծառայողի հետ։ Այստեղ արդեն պետությունը պետք է որոշի՝ ինչ իրավական հիմքով է գործում և ինչ հետևանք է պատրաստ իր վրա վերցնել։ Հայաստանի իրավապահների տվյալներով՝ ադրբեջանցի զինծառայող Նասիմի Մուսաևը ապօրինի հատել է սահմանը, Շաքիում մտել բնակելի տուն և կրակել տանտիրուհու վրա։ Նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում է սկսվել, դատարանը կալանք է կիրառել։ Այսինքն՝ խոսքը պարզապես մոլորված զինծառայողի մասին չէ, այլ արդեն քրեական հետևանքներ ունեցող միջադեպի։ Հենց այս կետում Երևանը կանգնում է իր ամենաբարդ որոշման առաջ։ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պայմանավորվել են արագ վերադարձնել մոլորվելու հետևանքով սահմանը հատած քաղաքացիներին ու զինծառայողներին։ Փաշինյանը դեռ 2023-ին նշել էր, որ դիտավորյալ սահմանահատումն արդեն այլ իրավական հարց է։ Շաքիի դեպքն այդ պայմանավորվածության ամենաբարդ փորձությունն է։ Եթե Մուսաևին վերադարձնեն, բաց է մնում քաղաքացու վրա կրակելու քրեական դրվագը։ Եթե պահեն կալանքի տակ, Բաքուն կարող է դա ներկայացնել նախկին պայմանավորվածությունից հրաժարում։ Փոխանակման տարբերակն էլ նոր խնդիր է ստեղծում՝ ինչ կարգավիճակով է նա փոխանակվում և ինչ նախադեպ է դա ստեղծում հետագայում Ադրբեջանի տարածքում հայտնված Հայաստանի քաղաքացիների համար։ Յուրաքանչյուր որոշում հաջորդ քայլն է թելադրում։ Սահմանային լարվածությունը հաճախ հենց այսպես է հասունանում՝ մեկ միջադեպին հաջորդում է պատասխան քայլը, դրան՝ նոր հակազդեցությունը։ Այդ շղթան կասեցնելու համար պետությունը պետք է ունենա հստակ ընթացակարգեր և դրանց հետևելու քաղաքական կամք։ Շաքիի դեպքը Հայաստանի համար ավելի հիմնարար հարց է բացում։ Այն ստիպում է պետությանը հստակեցնել՝ ինչպես է տարբերակում մոլորված սահմանախախտին զինված ներթափանցողից և ինչ իրավական պատասխան է տալիս բռնությամբ ուղեկցված սահմանախախտմանը։ Պետության ուժն իր որոշման հետևանքները նախապես հաշվարկելու կարողությունն է։ Շաքիի դեպքն արդեն նաև արտաքին քաղաքական նշանակություն ունի։ 2025-ին նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագիրը պահանջում է հարգել սահմանների անձեռնմխելիությունը, բացառել ուժի կիրառումը և սահմանային խնդիրները լուծել համաձայնեցված մեխանիզմներով։ Այս միջադեպը ցույց է տալու՝ այդ սկզբունքները կարողանո՞ւմ են աշխատել իրական ճգնաժամի պայմաններում, թե ոչ։ Հասարակությունը կարող է պարզապես դիրքորոշում հայտնել։ Կառավարությունը պարտավոր է հաշվել դրա գինը։ Այսօր ընդունված որոշումը վաղը կարող է ազդել սահմանին կանգնած զինվորի, գյուղացու կամ Հայաստանի քաղաքացու անվտանգության վրա։ Սա է պետության պատասխանատվությունը։ Շաքիում ձերբակալված ադրբեջանցին այսօր նաև հայաստանյան քաղաքական մտքի փորձաքարն է։ Կարելի է պահանջել ամենախիստ պատիժը։ Կարելի է պահանջել վերադարձ։ Կարելի է առաջարկել փոխանակում։ Սակայն յուրաքանչյուր առաջարկից հետո մնում է նույն պարտադիր հարցը՝ իսկ հաջորդ օրը ի՞նչ է տեղի ունենալու։ Այդ հարցը շրջանցելը հեշտ է։ Բայց պետությունը հենց դրա պատասխանն է պարտավոր տալ։
