Անի Ավետիսյանի պատմությունը սովորական մարդկային խիզախության պատմություն չէ։ Դա այն փորձության մասին է, երբ մարդը վտանգի առաջ այլևս ընտրության ժամանակ չունի և ամբողջ պատասխանատվությունը վերցնում է իր վրա։ Շաքիում Անի Ավետիսյանը պաշտպանեց իր երեխաներին՝ սեփական կյանքն ու առողջությունը դնելով վտանգի տակ։ Նրա սխրանքը միաժամանակ ցույց տվեց մարդու ուժը և պետության պարտավորության ամբողջ ծանրությունը՝ երբեք քաղաքացուն մենակ չթողնել նման վտանգի առաջ։ 39-ամյա Անի Ավետիսյանը սեփական տանը հայտնվել է զինված ադրբեջանցի զինծառայողի դեմ՝ իր անչափահաս երեխաների կողքին։ Երբ զինված սպառնալիքն ուղղվել է երեխաների կողմը, Անի Ավետիսյանը կանգնել է դրա առաջ և ծանր վիրավորվել։ Նրա ազդրի ոսկորը փշրված է, բժիշկները պայքարում են ոտքը փրկելու համար, բուժումն էլ դեռ մի քանի վիրահատություն է պահանջելու։ Ընտանիքը հայտնել է նաև ձախ ձեռքի մատների ծանր վնասվածքի մասին։ Այս պատմության ամենածանր մասը հենց այստեղ է՝ վտանգի պահին նա մտածել է ոչ թե իր փրկության, այլ երեխաներին պաշտպանելու մասին։ Այս պատմության էությունը միայն կրակոցի մեջ չէ։ Ամենակարևորը այն որոշումն է, որ Անի Ավետիսյանը կայացրել է վայրկյանների ընթացքում՝ վտանգը վերցնել իր վրա և պաշտպանել երեխաներին։ Այս կետից Անի Ավետիսյանի անձնական խիզախությունը դառնում է պետության պատասխանատվության հարց։ Քաղաքացու հերոսությունը կարող է փրկել կյանքեր, բայց պետության անվտանգության համակարգը չպետք է աշխատի այն հաշվարկով, որ վտանգի պահին որևէ մեկը կփոխարինի իրեն։ Շաքիի դեպքից հետո սահմանային անվտանգության հարցը այլևս միայն սահմանապահ ծառայության խնդիր չէ։ Այն պետական համակարգի ամբողջական աշխատանքի հարց է՝ որքան արագ է վտանգը նկատվում, փոխանցվում և կանխվում, մինչև այն հասնի քաղաքացու տուն։ Շաքիում անվտանգության վերջին օղակը դարձավ Անի Ավետիսյանը։ Նրա խիզախությունը փրկեց երեխաներին, բայց հենց այդ փաստն է բացում պետության պատասխանատվության ամենակարևոր հարցը։ Անվտանգության համակարգի արդյունավետությունը որոշվում է ոչ միայն սահմանին կանգնած ուժերով կամ տեխնիկայով, այլ վտանգի մասին տեղեկությունը ժամանակին գործողության վերածելու կարողությամբ։ Սեպտեմբերի 29-ին հայկական կողմն արդեն գիտեր անհետացած ադրբեջանցի զինծառայողի մասին։ Հոկտեմբերի 1-ին նա հասել էր Շաքիի բնակելի տուն։ Այդ երկու օրերի ընթացքը պետք է ամբողջությամբ պարզաբանվի։ Խաղաղությունը նման դեպքերում պատասխանատվությունը չի թուլացնում։ Ընդհակառակը՝ այն պետությունից պահանջում է ավելի ճշգրիտ, ավելի արագ և ավելի կանխատեսելի անվտանգություն։ Պատերազմի ժամանակ վտանգը սովորաբար ունի հստակ ուղղություն։ Խաղաղության պայմաններում պետության պատասխանատվությունը ավելի բարդ է՝ ժամանակին նկատել փոքր շեղումը, հասկանալ դրա նշանակությունը և արձագանքել մինչև այն վերածվի ողբերգության։ Սահմանը հիմա միայն պահպանվող գիծ չէ։ Այն տեղեկության, վերահսկողության, կապի և արագ արձագանքման միասնական համակարգ է։ Երբ այդ համակարգում ուշացում կամ բաց է առաջանում, հետևանքը հասնում է կոնկրետ մարդու կյանքին։ Շաքիում այդ հետևանքը կրեց Անի Ավետիսյանը։ Նրա երեխաների համար էլ այդ օրը կմնա որպես անվտանգության խափանման անձնական հիշողություն։ Պաշտոնյաների այցելություններն ու Անի Ավետիսյանին զորակցելն անչափ կարևոր են։ Անի Ավետիսյանի բուժումը, վերականգնումը և ընտանիքի աջակցությունը պետք է դառնան պետության երկարաժամկետ պատասխանատվության մաս։ Նրա սխրանքն արժանի է նաև պետական բարձր գնահատանքի։ Նույնքան կարևոր է Մուսաևի գործի ամբողջական իրավական ընթացքը։ Նա կալանավորվել է մի շարք ծանր մեղադրանքներով, և այս գործը պետք է քննվի մինչև վերջ։ Պետության շնորհակալությունը արժեք ունի, երբ այն վերածվում է հոգածության։ Պետության արժանապատվությունը՝ երբ վերածվում է օրենքի հետևողական կիրառման։ Այս պատմությունից հասարակության հիշողության մեջ պետք է մնա Անի Ավետիսյանի անունը։ Պատմությունը հաճախ հիշում է նրանց, ովքեր որոշումներ են ընդունել պատերազմի ու ճգնաժամերի ժամանակ։ Բայց երբեմն նրա ամենակարևոր դեմքերը մարդիկ են, որոնք վտանգի պահին պարզապես ուրիշի կյանքն են փրկել։ Անի Ավետիսյանը պաշտպանել է իր երեխաներին և դրա համար ծանր գին է վճարում։ Նրա հերոսություն հիշեցնում է մի պարզ բան՝ պետության գոյության առաջին իմաստը մարդու կյանքն ու անվտանգությունը պաշտպանելն է։ Այժմ այդ պարտավորությունը պետության վրա է։ ։
