2026 թվականի ֆիզիոլոգիայի և բժշկության ոլորտում Նոբելյան մրցանակը շնորհվել է Կառլ Դայսերոթին, Պետեր Հեգեմանին և Գեորգ Նագելին՝ լուսազգայուն իոնային անցուղիների և օպտոգենետիկայի ոլորտում կատարած բացահայտումների համար։ Նոբելյան կոմիտեի հաղորդագրության համաձայն՝ գիտնականների աշխատանքը հիմք է դրել օպտոգենետիկայի զարգացմանը։ Սա մեթոդ է, որը թույլ է տալիս լույսի միջոցով վերահսկել կենդանի ուղեղի առանձին նյարդային բջիջների ակտիվությունը՝ դրանք ակտիվացնել կամ անջատել։ Հեգեմանն ու Նագելը հայտնաբերել են կանալռոդոպսին կոչվող սպիտակուցը, որն ունի լուսազգայուն հատկություններ։ Նրանք պարզել են, որ այդ սպիտակուցը բջիջներում ներմուծելու դեպքում դրանք դառնում են լուսազգայուն։ Այնուհետև Դայսերոթը կանալռոդոպսինի գենը ներմուծել է առնետների նյարդային բջիջներ։ Կապույտ լույսի միջոցով նա կարողացել է ակտիվացնել այդ բջիջները և առաջացնել նյարդային ազդանշան։ Հետագայում գիտնականը նույն մեթոդը կիրառել է կենդանի մկների ուղեղում։ Այս մեթոդը ստացել է «օպտոգենետիկա» անվանումը և այժմ լայնորեն կիրառվում է աշխարհի տարբեր լաբորատորիաներում՝ ուղեղի աշխատանքի և նյարդային համակարգի գաղտնիքները ուսումնասիրելու համար։ Նոբելյան կոմիտեն նշում է, որ այս բացահայտումները կարող են օգնել հասկանալու, թե ինչպես է ուղեղը ձևավորում հիշողությունները, զգացողություններն ու վարքագծային օրինաչափությունները։ Հիշեցնենք՝ 2025 թվականի ֆիզիոլոգիայի և բժշկության Նոբելյան մրցանակը շնորհվել էր Մերի Է. Բրանկոուին, Ֆրեդ Ռամսդելին և Շիմոն Սակագուչիին՝ ծայրամասային իմունային հանդուրժողականության ոլորտում կատարած բացահայտումների համար։ 1901-2026 թվականներին ֆիզիոլոգիայի և բժշկության ոլորտում ընդհանուր առմամբ շնորհվել է 117 Նոբելյան մրցանակ, որոնք ստացել է 232 մարդ։
