Հայաստանի ընտրական ինքնիշխանությունը՝ Եվրոպայի ռազմավարական շահերի օրակարգում

ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալլասը Լյուքսեմբուրգում հայտարարել է, որ Եվրամիությունն օգնել է Հայաստանին դիմակայել հունիսի խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ օտարերկրյա միջամտությանը։ Այս հայտարարությունը վկայում է եվրոպական քաղաքականության կարևոր տեղաշարժի մասին․ Հայաստանի ընտրական ինքնիշխանության պաշտպանությունն արդեն դիտարկվում է Եվրոպայի անվտանգության և Հարավային Կովկասում նրա ռազմավարական շահերի համատեքստում։ Եվրոպան աստիճանաբար գիտակցում է ռուսական ազդեցության քաղաքականության իրական վտանգը։ Սառը պատերազմի տարիների ռազմական ու քաղաքական պարտադրանքին այսօր գումարվել են տեղեկատվական միջամտությունը, տնտեսական ճնշումը և հասարակությունների ներքին պառակտումը։ Մոսկվան շարունակում է հարևան երկրների ինքնուրույնությունը դիտարկել որպես սեփական գերիշխանության սպառնալիք։ Հայաստանը դարձել է այս քաղաքականության անմիջական թիրախներից մեկը։ Հունիսի 7-ի ընտրություններին ընդառաջ Մոսկվան գործի դրեց տնտեսական և տեղեկատվական ճնշման լծակները՝ շահարկելով Հայաստանի անվտանգության շուրջ հանրային մտահոգությունները։ Այս փորձը բացահայտեց Հայաստանի ներքին խնդիրների քաղաքական գինը․ տնտեսական կախվածությունն ու հասարակական պառակտումը Մոսկվային հնարավորություն են տալիս ներգործելու երկրի քաղաքական կյանքի և պետական որոշումների վրա։ Կալլասի հայտարարության կարևորությունը նաև Եվրամիության արձագանքի փոփոխության մեջ է։ Բրյուսելն ընդլայնել է ապատեղեկատվության դեմ վերապատրաստման ծրագրերը՝ ընդգրկելով 65 երկիր, խափանել ռուսական վարձկանների հավաքագրման հետ կապված թվային ցանցերի գործունեությունը և այժմ առաջարկում է պատժամիջոցների ցանկն ընդլայնել ևս 100 նոր սուբյեկտով՝ թիրախավորելով ռուսական ապատեղեկատվության և քաղաքական միջամտության ցանցերը։ Այս քայլով Բրյուսելը նպատակ ունի կազմալուծելու ռուսական քաղաքական միջամտությունն ապահովող ֆինանսական և տեխնոլոգիական ցանցերը։ Տեղեկատվական պատերազմն ունի իր կազմակերպիչները, ֆինանսավորողները, գովազդային բյուջեները և հաղորդակցության ուղիները։ Այս սահմանափակումները կբարդացնեն օտարերկրյա միջամտության ֆինանսավորումն ու կազմակերպումը՝ նվազեցնելով դրա արդյունավետությունը։ Հայաստանի համար եվրոպական աջակցությունը հնարավորություն է ամրապնդելու ընտրական համակարգի անվտանգությունը, զարգացնելու կիբերպաշտպանությունն ու ապահովելու տեղեկատվական դաշտի թափանցիկությունը։ Սակայն արտաքին միջամտությանը դիմակայելու իրական ուժը ձևավորվում է երկրի ներսում՝ անկախ լրատվամիջոցների, ամուր ազգային ինստիտուտների և արդար քաղաքական մրցակցության շնորհիվ։ Հանրային վստահությունն այստեղ վճռորոշ նշանակություն ունի․ առանց դրա ժողովրդավարությունը դժվար է պաշտպանել արտաքին ներգործությունից։ Լյուքսեմբուրգում Կալլասի անդրադարձը Վրաստանին լրացնում է տարածաշրջանային պատկերը։ Վրացական ընդդիմադիր կուսակցությունների նկատմամբ աճող ճնշումը, քաղաքացիական հասարակության գործունեության սահմանափակումները և եվրոպական հեռանկարի շուրջ խորացող ճգնաժամը Հարավային Կովկասը դարձնում են երկու քաղաքական ընթացքների փորձադաշտ։ Հայաստանի համար Վրաստանի զարգացումները նաև ռազմավարական ու աշխարհատնտեսական նշանակություն ունեն։ Եվրոպայի հետ Հայաստանի հաղորդակցության կարևորագույն ճանապարհն անցնում է վրացական տարածքով։ Թբիլիսիի քաղաքական ապագան անմիջականորեն առնչվում է հայկական տնտեսական անվտանգությանն ու արտաքին կապերի զարգացմանը։ Կալլասի հայտարարության մյուս կարևոր շեշտադրումը Ռուսաստանի դեմ ճնշման ընդլայնումն է։ Եվրամիության նախարարները հաստատել են գրեթե 1600 նոր պատժամիջոցային ընդգրկում, որոնց կեսից ավելին առնչվում է բալիստիկ հրթիռների արտադրական շղթային։ Սա ցույց է տալիս եվրոպական քաղաքականության աստիճանական վերափոխումը։ Ռուսական ռազմական արդյունաբերությունը, տեղեկատվական միջամտության ցանցերը և տնտեսական ազդեցության մեխանիզմները դիտարկվում են անվտանգության փոխկապակցված մարտահրավերների շրջանակում։ Հայաստանն այս զարգացումներից կարող է ստանալ ռազմավարական առավելություն՝ խորացնելով եվրոպական անվտանգության համակարգերի հետ համագործակցությունը, բազմազանեցնելով արտաքին առևտուրը և աստիճանաբար նվազեցնելով ռուսական ենթակառուցվածքներից կախվածությունը։ Այդ հնարավորությունն իրացնելու համար անհրաժեշտ են տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հետևողական բարեփոխումներ։ Հունիսի ընտրությունները դարձան Հայաստանի քաղաքական ինքնուրույնության կարևոր փորձություն։ Հաջորդը պետական դիմադրունակության ձևավորումն է։ Պատմական փորձը վկայում է՝ փոքր պետությունների անկախության գլխավոր հենարանը ներքին ուժն ու սեփական ապագան տնօրինելու կարողությունն են։ Հայաստանի եվրոպական հեռանկարի հաջողությունը կախված է հենց այդ հիմքերի ամրապնդումից՝ ինքնուրույն քաղաքականություն, արտաքին ճնշումներին դիմակայող պետական համակարգ և հանրային վստահություն վայելող ժողովրդավարական հաստատություններ։ Կալլասի հայտարարությունն ընդգծում է եվրոպական աջակցության քաղաքական նշանակությունը։ Այժմ Երևանի խնդիրն է այդ աջակցությունը վերածել Հայաստանի ինքնիշխանությունն ամրապնդող և քաղաքական անկախությունն ապահովող երկարաժամկետ երաշխիքների։

Կիսվել
Karevor News
Karevor News
Articles: 15882

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով