Ամերիկյան հեղինակավոր National Geographic-ը Հայաստանը ներառել է 2027 թվականին այցելության արժանի աշխարհի 25 լավագույն ուղղությունների ցանկում։ Հոկտեմբերի 20-ին հրապարակված ընտրանին միջազգային ուշադրության կենտրոն է բերել Հայաստանի լեռնային բնաշխարհը, պատմամշակութային ժառանգությունը և արշավային զբոսաշրջության զարգացող հնարավորությունները։ Սակայն հրապարակման ամենաուշագրավ հանգամանքը ցանկում Հայաստանի հայտնվելու պատճառաբանությունն է։ Ամերիկյան պարբերականը հատուկ առանձնացրել է Անդրկովկասյան արշավային արահետի հայկական հատվածը, որի զարգացման հետևում տարիների հետևողական աշխատանք կա։ National Geographic-ը ներկայացնում է ավելի քան 800 կիլոմետր ձգվող հայկական երթուղին, որը Մեղրիից հասնում է մինչև Արփի լիճ։ Նախագիծը զարգանում է 2015 թվականից։ Կամավորական խմբերը վերականգնել են հովվական հին ճանապարհներն ու երկար ժամանակ անանցանելի դարձած արահետները։ Կատարվել են գծանշման, ճամբարային ենթակառուցվածքների և երթուղիների հասանելիության բարելավման աշխատանքներ։ Հրապարակման մեջ առանձնացված են Գեղամա լեռների Աժդահակը, Վայոց ձորի գինեգործական շրջանները, Լոռու կիրճերը և Հին Մարտիրոս գյուղը։ Զբոսաշրջիկներին առաջարկվում են նաև գյուղական կացարաններ, տեղական խոհանոցին ծանոթանալու ծրագրեր, ուղեբեռի տեղափոխման ծառայություններ և ինքնուրույն ճանապարհորդության համար նախատեսված թվային քարտեզներ։ Այս մանրամասները կարևոր են Հայաստանի զբոսաշրջային քաղաքականությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Միջազգային ճանաչում ստացած նախագիծը ձևավորվել է երկարատև դաշտային աշխատանքի, կամավորական նախաձեռնությունների և տեղական համայնքների ներգրավման շնորհիվ։ Արդյունքը հասել է համաշխարհային հեղինակավոր պարբերականի էջեր և Հայաստանը ներկայացրել որպես արկածային զբոսաշրջության զարգացող ուղղություն։ Հատկանշական է նաև հայկական ազգային արահետի ստեղծումը։ National Geographic-ի փոխանցմամբ՝ դրա առաջին հատվածները գործարկվել են 2025 թվականի ամռանը։ Նախատեսվող շուրջ 960 կիլոմետրանոց երթուղին կապելու է Հայաստանի գյուղական բնակավայրերը՝ հատվելով Անդրկովկասյան արահետի հետ։ Սա գյուղական տնտեսության զարգացման գործնական հնարավորություն է։ Ճանապարհորդի յուրաքանչյուր կանգառ կարող է եկամուտ ապահովել գյուղական հյուրատանը, սննդի փոքր արտադրողին, տեղացի ուղեկցորդին և տրանսպորտային ծառայություն մատուցողին։ Այստեղից արդեն առաջանում են պետական քաղաքականությանը վերաբերող հարցերը։ Որքա՞ն ներդրում է կատարվել արահետների պահպանման, փրկարարական հասանելիության, սանիտարական ենթակառուցվածքների և հարակից համայնքների զարգացման ուղղությամբ։ Ո՞վ է պատասխանատու երթուղիների երկարաժամկետ սպասարկման համար։ Ի՞նչ ծրագրով է միջազգային հրապարակումից առաջացած հետաքրքրությունը վերածվելու զբոսաշրջային այցելությունների և մարզերում մնացող եկամտի։ Այս հարցերի պատասխանները պետք է արտացոլվեն կոնկրետ ֆինանսավորման, պատասխանատու կառույցների և չափելի արդյունքների մեջ։ National Geographic-ի ընտրությունը նաև միջազգային շուկայում Հայաստանի ներկայությունը մեծացնելու հնարավորություն է։ Պարբերականի 25 ուղղությունների ցանկում հայտնվելը ինքնին զբոսաշրջային հոսքերի աճի երաշխիք չէ։ Անհրաժեշտ են նպատակային մարքեթինգ, հասանելի երթուղիներ, անվտանգ ճանապարհորդության պայմաններ և միջազգային զբոսաշրջային ընկերությունների հետ համակարգված աշխատանք։ Հայաստանի համար առանձնապես արժեքավոր է մարզային զբոսաշրջության հեռանկարը։ Լոռու, Տավուշի, Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և Սյունիքի փոքր բնակավայրերը կարող են անմիջական տնտեսական օգուտ ստանալ միջազգային հետաքրքրությունից։ Դրա համար անհրաժեշտ է նաև պաշտպանել այն բնությունը, որի շնորհիվ Հայաստանը հայտնվել է հեղինակավոր ցանկում։ Անվերահսկելի կառուցապատումը, անտառների վնասումը և բնապահպանական վերահսկողության թուլացումը կարող են կարճ ժամանակում արժեզրկել տարիներով ստեղծված զբոսաշրջային ներուժը։ National Geographic-ն արդեն կատարել է Հայաստանի համար չափազանց արժեքավոր աշխատանք՝ աշխարհի ճանապարհորդների ուշադրությունը հրավիրել է մեր երկրի վրա։ Հաջորդ քայլի պատասխանատվությունը Հայաստանի պետական կառույցներինն է։ Այս միջազգային ճանաչումը պետք է հասնի հայկական գյուղերին՝ նոր աշխատատեղերի, կայուն եկամուտների և պահպանված բնության տեսքով։ Հակառակ դեպքում համաշխարհային հեղինակավոր պարբերականի հրապարակումը կմնա հերթական գեղեցիկ լուրը, որի տնտեսական հնարավորությունը Հայաստանը ժամանակին չօգտագործեց։
