Նոյեմբերի 3-ի երեկոյան Ուշիի ոլորաններում տեղի ունեցած ողբերգությունը ինը մարդու կյանք խլեց։ Եվս երեքը տեղափոխվել են հիվանդանոց։ Զոհվածների թվում երիտասարդ ամուսիններ են։ Մի քանի վայրկյանում ինը ընտանիքների կյանքը փոխվել է անդառնալիորեն։ Նրանց վիշտն այլևս հնարավոր չէ ամփոփել զոհերի թվով կամ հերթական ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մասին հաղորդագրությամբ։ Այս ողբերգությունը կրկին բարձրացնում է պետական պատասխանատվության կարևորագույն հարցը. ինչո՞ւ են վաղուց հայտնի վտանգավոր ճանապարհահատվածներում շարունակվում մահացու վթարները, և ի՞նչ է արվել նախորդ ողբերգություններից հետո՝ նոր կորուստները կանխելու համար։ Ուշիի ոլորանները ողբերգական պատմություն ունեն։ 2022 թվականի օգոստոսին նույն ճանապարհահատվածում բեռնատարի և մարդատար մեքենայի բախման հետևանքով զոհվեց երեք մարդ։ 2024 թվականի նոյեմբերին մեկ այլ վթար ևս երկու կյանք խլեց։ Չորս տարվա ընթացքում երեք ծանր ողբերգություն՝ նույն ճանապարհահատվածում։ Յուրաքանչյուր դեպք ունի իր հանգամանքներն ու պատճառները, որոնք պահանջում են առանձին քննություն։ Սակայն նման կրկնությունը պետական մարմինների համար վաղուց պետք է լուրջ ուսումնասիրության առիթ դարձած լիներ։ Այսօր անհրաժեշտ է պարզել՝ նախորդ պատահարներից հետո ուսումնասիրվե՞լ են ճանապարհի վտանգավոր հատվածները, ի՞նչ եզրակացություններ են արվել, ի՞նչ միջոցներ են ձեռնարկվել։ Եվ ամենակարևորը՝ հնարավո՞ր էր ժամանակին ձեռնարկված միջոցներով կանխել հերթական ողբերգությունը։ Հայաստանում ողբերգական ավտովթարներից հետո սովորաբար քննարկվում են վարորդների արագությունը, անուշադրությունը, երթևեկության կանոնների խախտումները։ Վարորդների պատասխանատվությունը կարևոր է, սակայն ճանապարհային անվտանգությունը մեծապես կախված է նաև պետական կառավարման որակից, վտանգների ժամանակին գնահատումից և դրանց կանխարգելմանն ուղղված հետևողական աշխատանքից։ Ճանապարհի նախագծումը, ոլորանների տեսանելիությունը, լուսավորությունը, պաշտպանիչ արգելապատնեշներն ու արագության վերահսկողությունը անմիջական ազդեցություն ունեն մարդկանց անվտանգության վրա։ Վարորդները կարող են սխալվել, և պետությունը պարտավոր է հաշվի առնել այդ հանգամանքը՝ ճանապարհներն առավել անվտանգ դարձնելով և նվազեցնելով մարդկային սխալների ողբերգական հետևանքները։ 2025 թվականին Հայաստանում գրանցվել է 4784 ճանապարհատրանսպորտային պատահար՝ նախորդ տարվա նկատմամբ 10,9 տոկոս աճով։ Զոհերի թիվը 333-ից նվազել է մինչև 283։ Մահացության նվազումը կարևոր արդյունք է, սակայն տարեկան 283 զոհը Հայաստանի նման փոքր երկրի համար մարդկային ծանր կորուստ է։ Յուրաքանչյուր նման դեպք խաթարում է ընտանիքների կյանքը, երեխաներին զրկում ծնողներից, հասարակությանը՝ աշխատունակ քաղաքացիներից։ Հետևանքները շարունակվում են տարիներ՝ սոցիալական դժվարությունների, բուժման ծախսերի և ընտանիքների կորցրած եկամուտների տեսքով։ Այս կորուստների զգալի մասը հնարավոր է կանխել ճանապարհային անվտանգության հետևողական քաղաքականությամբ։ Ուշիի ողբերգությունը պետք է դառնա ճանապարհային անվտանգության պետական քաղաքականության լուրջ վերանայման առիթ։ Անհրաժեշտ է անկախ մասնագիտական ուսումնասիրությամբ գնահատել ճանապարհահատվածի կառուցվածքը, տեսանելիությունը, լուսավորությունը, արագության սահմանափակումներն ու պաշտպանիչ համակարգերը։ Առանձնահատուկ կարևոր է պարզել՝ նախկին վթարներից հետո պետական մարմիններն ինչ ուսումնասիրություններ են իրականացրել, ինչ խնդիրներ են արձանագրել և ինչ միջոցներ են ձեռնարկել։ Նոյեմբերի 3-ի պատահարի անմիջական պատճառները պետք է պարզի քննությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է բացահայտել հնարավոր համակարգային թերությունները, գնահատել դրանց ազդեցությունը և որոշել պատասխանատու կառույցների հետագա անելիքները։ Այս խնդիրը վաղուց պահանջում է համապետական մոտեցում։ Հայաստանը պետք է ունենա առավել վտանգավոր ճանապարհահատվածների հրապարակային ցանկ՝ մասնագիտական գնահատականներով, անհրաժեշտ աշխատանքների ծրագրով և կատարման ժամկետներով։ Նախկին վթարների ուսումնասիրությունը պետք է հիմք դառնա հետագա պատահարները կանխելու համար։ Յուրաքանչյուր վտանգավոր ոլորան, յուրաքանչյուր անբավարար լուսավորված ճանապարհ և յուրաքանչյուր սխալ կազմակերպված խաչմերուկ պահանջում են ժամանակին միջամտություն։ Պետական պատասխանատվությունն առաջին հերթին արտահայտվում է կանխատեսելի վտանգների դեմ ձեռնարկված գործնական քայլերով։ Ճանապարհային անվտանգության համար կատարվող ներդրումները պետք է դիտարկել նաև երկրի տնտեսական ու ժողովրդագրական շահերի տեսանկյունից։ Հայաստանը բնակչության թվի, աշխատուժի և մարդկային ներուժի պահպանման լուրջ խնդիր ունի։ Յուրաքանչյուր կանխված մահ նշանակում է պահպանված ընտանիք, աշխատանքային և ստեղծագործական կարողություններ, հասարակության ապագայի համար կարևոր մարդկային կապեր։ Ժամանակին վերակառուցված ճանապարհահատվածը, ճիշտ տեղադրված արգելապատնեշը կամ արդյունավետ վերահսկողությունը կարող են փրկել մարդկանց կյանքը։ Այդ արդյունքը պետք է դառնա պետական կառավարման արդյունավետության գնահատման կարևոր չափանիշներից մեկը։ Հայաստանը պատերազմների և աղետների հետևանքով մարդկային ծանր կորուստներ է կրել։ Այս փաստը մեզ պարտավորեցնում է առանձնահատուկ պատասխանատվությամբ վերաբերվել յուրաքանչյուր մարդու կյանքին։ Խաղաղ ժամանակ քաղաքացիների անվտանգության ապահովումը պետականության ամրության կարևորագույն պայմաններից է։ Այն պահանջում է հետևողական քաղաքականություն, պատասխանատու կառավարում և հանրային միջոցների նպատակային օգտագործում։ Ուշիի ոլորաններում ինը մարդու կյանք է ընդհատվել։ Նրանց հարազատների համար նոյեմբերի 3-ը մնալու է անդառնալի կորստի օր։ Այս ողբերգության պատճառների բացահայտումը և հետագա վտանգների կանխումը պետական մարմինների անմիջական պարտականությունն են։ Հասարակությունն իրավունք ունի պահանջելու պատասխաններ, տեսնելու կատարված աշխատանքը և իմանալու, որ նախորդ աղետներից համապատասխան հետևություններ են արվել։ Մարդու կյանքի հանդեպ պետության պատասխանատվությունը չափվում է կանխված ողբերգություններով և փրկված կյանքերով։ Ուշիի ինը զոհերի հիշատակը պարտավորեցնում է պետությանը բացահայտել ողբերգության պատճառները, վերացնել հայտնի վտանգները և կանխել նոր կորուստները։ Յուրաքանչյուր կանխված աղետ և փրկված կյանք կլինի այդ պատասխանատվության իրական վկայությունը։
