Սահմանադրությունը՝ նախարարության ստորագրությամբ. հանրային համաձայնության բաց հարցը

Հայաստանի նոր Սահմանադրության մշակման գործընթացում ի հայտ են եկել լուրջ տարաձայնություններ, որոնք հարցեր են առաջացնում սահմանադրական բարեփոխումների քաղաքական պատասխանատվության, որոշումների կայացման և հանրային վստահության վերաբերյալ։ Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանի խոսքով՝ Սահմանադրական բարեփոխումների խորհուրդը պատրաստ չէ ստանձնելու նոր Սահմանադրության ամբողջական տեքստի համար հավաքական պատասխանատվությունը, ինչն ի հայտ է բերում բարեփոխումների մասնակիցների միջև պատասխանատվության բաշխման և որոշումների կայացման շուրջ առկա տարաձայնությունները։ Այդ պատասխանատվությունը ստանձնելու է Արդարադատության նախարարությունը։ Տարիներ շարունակ գործող խորհրդի և նախարարության միջև առաջացած տարաձայնությունը բացահայտում է սահմանադրական բարեփոխումների առանցքային խնդիրը՝ նոր պետական կարգի ձևավորման համար անհրաժեշտ քաղաքական համաձայնության և հանրային վստահության ապահովումը։ Նախարարի խոսքով՝ խորհրդի հետ արդեն քննարկվել է Սահմանադրության հոդվածների շուրջ 70–80 տոկոսը, սակայն անդամները դեռ ամբողջությամբ ծանոթ չեն նախագծի ներկայիս տարբերակին։ Խորհուրդը շարունակելու է մասնակցել քննարկումներին, իսկ վերջնական տեքստը հրապարակվելու է նախարարության անունից։ Ստեղծված իրավիճակը պահանջում է հստակեցնել խորհրդի լիազորությունները։ Վարչապետի որոշմամբ ձևավորված այս մարմինը պետք է քննարկեր և հաստատեր սահմանադրական բարեփոխումների նախագիծը։ Այժմ որոշումների կայացման և պատասխանատվության կենտրոնը փաստացի տեղափոխվում է գործադիր իշխանություն։ Խորհրդի անդամների մի մասն արդեն հրապարակայնորեն առարկել է այդ փոփոխությանը։ Նոր Սահմանադրության մշակումը համընկել է Հայաստանի համար արտաքին քաղաքական կարևոր շրջափուլի հետ։ Երևանը ձգտում է վերջնական խաղաղություն հաստատել Ադրբեջանի հետ, ապաշրջափակել տարածաշրջանային հաղորդակցությունները և խորացնել համագործակցությունը Եվրամիության ու Միացյալ Նահանգների հետ։ Սահմանադրական բարեփոխումների ընթացքի վրա քաղաքական լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում Ադրբեջանի պահանջը՝ Հայաստանի մայր օրենքի փոփոխությունը կապելով խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հետ։ Բաքվի պահանջը սահմանադրական բարեփոխումները դարձրել է նաև արտաքին քաղաքական բանակցությունների առանցքային հարցերից մեկը։ Ստեղծված իրավիճակում առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Հայաստանի սահմանադրական ինքնիշխանության պահպանումը, առաջարկվող փոփոխությունների իրավական հիմնավորումը և դրանց շուրջ հանրային համաձայնության ձևավորումը։ Ստեղծված իրավիճակում սահմանադրական բարեփոխումներն անմիջականորեն առնչվում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական շահերին և ինքնիշխան որոշումներ կայացնելու իրավունքին։ Իշխանությունները պարտավոր են հանրությանը հստակ ներկայացնել առաջարկվող փոփոխությունների անհրաժեշտությունը, դրանց իրավական ու քաղաքական հետևանքները և նշանակությունը Հայաստանի պետական շահերի պաշտպանության ու երկրի երկարաժամկետ զարգացման համար։ Խնդիրն ունի նաև աշխարհատնտեսական նշանակություն։ Տարածաշրջանային նոր ճանապարհները, ներդրումային ծրագրերը և եվրոպական տնտեսական տարածքի հետ համագործակցության խորացումը պահանջում են կանխատեսելի պետական համակարգ։ Ներդրողների համար էական են սեփականության պաշտպանությունը, անկախ դատարանները, իշխանությունների լիազորությունների հստակ բաշխումը և քաղաքական որոշումների իրավական կայունությունը։ Նոր Սահմանադրությունն այս հարցերում կարող է երկարաժամկետ նշանակություն ունենալ։ Դրա դրույթները որոշելու են նաև Հայաստանի տնտեսական զարգացման ինստիտուցիոնալ պայմանները։ Արդարադատության նախարարության կողմից պատասխանատվության ստանձնումն ունի գործնական հիմնավորում։ Այն հստակեցնում է նախագծի պատրաստման պատասխանատու մարմինը և հնարավորություն տալիս շարունակել աշխատանքները։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նոյեմբերի 2-ին խոստացել է հրապարակումից հետո կազմակերպել հանրային քննարկումներ և ուսումնասիրել ներկայացվող առաջարկները։ Այդ պարտավորության կատարումը կարևոր է գործընթացի հետագա ընթացքի համար։ Անհրաժեշտ է հրապարակել ամբողջական նախագիծը, յուրաքանչյուր էական փոփոխության հիմնավորումը, խորհրդի անդամների տարաձայնությունները և առաջարկների քննարկման արդյունքները։ Հասարակությունը պետք է հնարավորություն ունենա ազդելու երկրի հիմնական օրենքի վերջնական բովանդակության վրա։ Վենետիկի հանձնաժողովի մոտեցումն այս հարցում վաղուց ձևավորված է. սահմանադրական բարեփոխումներին անհրաժեշտ են թափանցիկություն, լայն մասնակցություն, բավարար ժամանակ և քաղաքական համաձայնության որոնում։ Հայաստանի համար այդ սկզբունքների կիրառումն առավել կարևոր է ներկա աշխարհաքաղաքական պայմաններում։ Նոր Սահմանադրության քննարկումը հնարավորություն է վերանայելու պետության կառուցվածքը, ամրապնդելու իշխանության հաշվետվողականությունը և սահմանելու Հայաստանի զարգացման երկարաժամկետ իրավական հիմքերը։ Այդ հնարավորության արժեքը կախված է մշակվող դրույթների որակից և դրանց շուրջ ձևավորվող վստահությունից։ Գործող Սահմանադրության նախաբանը սկսվում է «Հայ ժողովուրդը» բառերով։ Դրանք արտահայտում են սահմանադրական իշխանության սկզբն

Կիսվել
Karevor News
Karevor News
Articles: 17354

Leave a Reply

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով