Թբիլիսին Հարավային Կովկասի նոր հաղորդակցային քարտեզին արձագանքում է բավական հաշվարկված։ Նախօրեին Նյու Յորքում Նիկոլ Փաշինյանի և Իրակլի Կոբախիձեի հանդիպման պաշտոնական բառապաշարը սովորական դիվանագիտական ձևակերպումներից ավելի բովանդակալից էր։ Երկու վարչապետները հաստատել են Հայաստանի և Վրաստանի պատրաստակամությունը առավելագույն ներդրում ունենալ տարածաշրջանային խաղաղության և կայունության մեջ։ Կոբախիձեն խոսել է ռազմավարական գործընկերության հետագա խորացման մասին։ Հիշատակվել են նաև առևտրի, տրանսպորտի, մշակույթի և մարդկային կապերի արդեն արձանագրված արդյունքները։ Նույն օրը Կոբախիձեն ՄԱԿ-ի ամբիոնից Հարավային Կովկասի ապագան կապեց խաղաղության, փոխկապակցվածության և տնտեսական հնարավորությունների հետ։ Վրաստանը ներկայացվեց որպես Միջին միջանցքի հանգուցային երկիր, որը Կենտրոնական Ասիան կապում է Եվրոպայի հետ։ Վրացական դիվանագիտության երկու ուղերձները միասին բավական պարզ պատկեր են ստեղծում՝ Թբիլիսին տարածաշրջանի նոր ճանապարհները դիտարկում է ավելի մեծ հաղորդակցային համակարգի շրջանակում։ Սա կարևոր փոփոխություն է Հարավային Կովկասի աշխարհատնտեսական մտածողության մեջ։ Տասնամյակներ շարունակ տարածաշրջանի աշխարհագրությունը կազմակերպված էր փակ սահմանների, շրջանցումների և աշխարհաքաղաքական արգելափակումների շուրջ։ Ճանապարհը հաճախ ուժի գործիք էր, փակ սահմանը քաղաքական դիրքորոշում էր, տարանցիկ ուղին՝ ազդեցության լծակ։ Այդ համակարգը փոքրացնում էր ամբողջ տարածաշրջանի տնտեսական տարածքը։ Նոր հաղորդակցությունների բացումը վերաձևում է տարածաշրջանի ռազմավարական հաշվարկը։ TRIPP-ը, Հայաստան-Թուրքիա հնարավոր երկաթուղային կապը, Հայաստան-Ադրբեջան հաղորդակցությունների գործարկումը, վրացական երկաթուղիները, Սև ծովի նավահանգիստները և Կասպից ծովով Կենտրոնական Ասիա հասնող ուղիները կարող են կազմել փոխկապակցված ցանց։ Սեպտեմբերի 22-ին Վրաստանի փոխարտգործնախարար Լաշա Դարսալիան մասնակցել էր ՄԱԿ-ի նստաշրջանի շրջանակում անցկացված հատուկ քննարկմանը՝ նվիրված հենց TRIPP-ի և Միջին միջանցքի կապին։ Նրա ներկայացրած օրակարգում նույն համակարգի մաս էին երկաթուղիների արդիականացումը, Անակլիայի նավահանգիստը, Սև ծովի ստորջրյա էլեկտրական մալուխը և գործող նավթագազային ենթակառուցվածքները։ Այստեղ է վրացական հաշվարկի հիմնական իմաստը։ Տարանցիկ երկրի արժեքը երկարաժամկետ հեռանկարում որոշվում է ցանցում նրա կապերի քանակով, ենթակառուցվածքների որակով, նավահանգիստների հզորությամբ և շուկաներին հասանելիությամբ։ Թբիլիսին հենց այդ տրամաբանությամբ է կառուցում իր դիրքը։ Կոբախիձեն ՄԱԿ-ում խոսել է նաև մինչև 2032 թվականը տրանսպորտային ենթակառուցվածքներում շուրջ 7 միլիարդ դոլարի նախատեսվող ներդրումների մասին։ Խոսքը երկաթուղու, Անակլիայի խորջրյա նավահանգստի, օդանավակայանների, մայրուղիների ու թվային կապերի մասին է։ Պատմությունը նման վերափոխումների օրինակներ ունի։ Հարավային Կովկասը հիմա կրկին բախվում է նույն օրենքին. ճանապարհը արժեք է ստանում մյուս ճանապարհների հետ կապվելով։ Այս պատճառով TRIPP-ի նշանակությունը միայն Հայաստանի կամ Ադրբեջանի տարածքով անցնող նոր գիծը չէ։ Այն կարող է փոխել ամբողջ տարածաշրջանի հաղորդակցային երկրաչափությունը։ Հայաստանը ստանում է արևելք-արևմուտք նոր կապեր և հնարավոր ելքեր դեպի ավելի լայն լոգիստիկ համակարգ։ Վրաստանը պահպանում է Սև ծովի միջոցով Եվրոպա տանող իր բնական գործառույթը և հնարավորություն ստանում ներգրավելու նոր հոսքեր։ Կենտրոնական Ասիայի համար մեծանում է Կովկասով անցնող երթուղիների բազմազանությունը։ Թուրքիան ստանում է ավելի խիտ ցամաքային կապ Արևելքի հետ։ Սահմանների բացումը, մաքսային համակարգերի փոխգործունակությունը, երկաթուղային ենթակառուցվածքների վերականգնումը, ներդրումների ներգրավումը և բեռնափոխադրումների տնտեսական մրցունակությունը պահանջում են տարիների աշխատանք, սակայն աշխարհաքաղաքական ուղղությունը արդեն տեսանելի է։ 2024-ին ստորագրված Հայաստան-Վրաստան ռազմավարական գործընկերության հռչակագիրն առանձին կետով նախատեսում էր տարածաշրջանային համագործակցության նոր հնարավորությունների ուսումնասիրություն՝ խաղաղության և անվտանգության ամրապնդման նպատակով։ Երկու տարի անց այդ ձևակերպումը տնտեսական բովանդակություն է ստանում։ Տասնամյակների սահմանափակ հաղորդակցությունների պայմաններից հետո երկրի արժեքը կարող է աճել կապերի բազմազանությամբ։ Վրաստանի հաշվարկը նույնպես պարզ է։ Հարավային Կովկասի հաղորդակցային ընդլայնումը կարող է ավելացնել տարածաշրջան մտնող բեռները, կապիտալը և խոշոր տնտեսական ծրագրերը։ Այդ հոսքերի մեծ մասը վերջնական ելք է փնտրելու նաև Սև ծովում։ Թբիլիսիի վերջին հայտարարությունների ամենակարևոր շերտը հենց սա է։ Վրաստանը փորձում է իրեն ամրագրել ձևավորվող համակարգի առանցքային հանգույցներից որպես երկիր, որի ճանապարհները կապվում են հայկական, ադրբեջանական, թուրքական, կասպիական և եվրոպական ուղղություններին։ Հարավային Կովկասի քաղաքական քարտեզը երկար ժամանակ ձևավորվել է բաժանումների, փակ սահմանների և սահմանափակ հաղորդակցությունների ազդեցությամբ։ Այժմ տարածաշրջանի կշիռը կարող է ավելի շատ որոշվել կապերի խտությամբ, շարժունակությամբ և տնտեսական հոսքերի բազմազանությամբ։ Այդ փոփոխությունը վերաիմաստավորում է նաև երկրների դերերը՝ տարանցիկ դիրքից դեպի տարածաշրջանային հանգույց։ Թբիլիսին, վերջին հայտարարություններից դատելով, հենց այդ նոր դերակատարումն է փորձում ամրագրել։
