Սեպտեմբերի 29-ին Intelligence Online -ը գրել է, որ ամերիկյան Cerberus Capital Management-ը սկսել է ուսումնասիրել Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում ներդրումային հնարավորությունները։ Պարբերականը ընկերության նոր հետաքրքրությունը կապում է Վաշինգտոնի քաղաքականության հետ՝ տարածաշրջան ավելի մեծ ծավալի ամերիկյան մասնավոր կապիտալ ներգրավելու նպատակով։ Cerberus-ը պատահական ներդրումային ընկերություն չէ։ Այն գլոբալ այլընտրանքային ներդրումային կառույց է, որի համահիմնադիր Սթիվ Ֆայնբերգը 2025 թվականի մարտից ԱՄՆ պաշտպանության փոխնախարարն է։ Պենտագոնի պաշտոնական կենսագրականն էլ հիշեցնում է, որ վերջին տասնամյակում Ֆայնբերգի ղեկավարությամբ Cerberus-ը հատուկ ուշադրություն է դարձրել պաշտպանական արդյունաբերությանը և մատակարարման շղթաների կայունությանը։ Այստեղ արդեն բացվում է ավելի լայն պատկերը։ Տրանսպորտային միջանցքը միայն ճանապարհ չէ։ Այն իր շուրջ ձևավորում է ներդրում, լոգիստիկա, էներգետիկա, ապահովագրություն, տվյալների հոսքեր և նոր քաղաքական շահեր։ Ուկրաինական պատերազմից հետո Ռուսաստանի տարածքով անցնող հին երթուղիների նշանակությունը նվազեց, իսկ Կասպից ծովով, Հարավային Կովկասով և Թուրքիայով անցնող ուղղությունը ստացավ նոր կշիռ։ Վաշինգտոնն այժմ փորձում է այդ փոփոխությունը կապել նաև ամերիկյան տնտեսական ներկայության խորացման հետ։ Cerberus-ի հետաքրքրությունը կարևոր է որպես հաջորդ փուլի ազդակ։ Միջանցքը պետական նախաձեռնությունից տնտեսական համակարգ է դառնում միայն այն ժամանակ, երբ դրա շուրջ հայտնվում են երկարաժամկետ մասնավոր շահեր։ Խոշոր կապիտալի մուտքից հետո ձևավորվում է այլ իրականություն՝ ներդրումներ, ենթակառուցվածքներ, ապահովագրական և ֆինանսական կապեր, կայունության ու կանխատեսելիության պահանջ։ Այդ պահից միջանցքը արդեն պարզապես երթուղի չէ։ Այն դառնում է շահերի համակարգ, որի պահպանումը կարևոր է նաև ներդրողների համար։ Հայաստանի հնարավորությունը հենց այստեղ է։ TRIPP-ը մեծ արժեք կունենա, եթե դառնա Տրանսկասպյան ավելի լայն տնտեսական ցանցի մաս։ Հայաստանի նպատակը պարզապես բեռներ անցկացնող տարածք լինելը չէ։ Պետք է ճանապարհի շուրջ ստեղծել տնտեսական հանգույց՝ լոգիստիկայով, էներգետիկ կապերով, մաքսային ծառայություններով, թվային ենթակառուցվածքով, պահեստներով և արտադրությամբ։ Տարանցիկ ճանապարհը կարող է եկամուտ բերել, բայց տնտեսական հանգույցը ստեղծում է ավելի մեծ արժեք՝ ներդրում, աշխատատեղ, ծառայություններ, տեխնոլոգիա և երկարաժամկետ շահ։ Cerberus-ի հետաքրքրությունն այստեղ նաև անվտանգության նոր տրամաբանություն է ցույց տալիս։ Եթե ամերիկյան խոշոր կապիտալը հաստատվի տարածաշրջանում, այն շահագրգռված կլինի կայուն սահմաններով, բաց հաղորդակցություններով և կանխատեսելի կանոններով։ Այդ դեպքում տնտեսական շահը կարող է դառնալ խաղաղության պահպանման լրացուցիչ հենարան։ Կապիտալը շարժվում է կանխատեսելիության հետևից։ Նրան պետք են պաշտպանված ներդրում, աշխատող կանոններ և կայուն միջավայր։ Երբ այդ պայմանները ձևավորվում են, տնտեսական շահն ինքնին դառնում է կայունության պահպանման գործոն։ Տնտեսական շահը հաճախ ավելի երկար կյանք ունի, քան քաղաքական հայտարարությունը։ Հենց այստեղ է սկսվում պետական աշխատանքի հիմնական մասը։ Պետք են պատրաստ նախագծեր, հստակ հաշվարկ, կանխատեսելի կանոններ, ներդրումների պաշտպանություն և արագ որոշումներ։ Խոշոր կապիտալը քաղաքական գաղափար չի ֆինանսավորում։ Այն մտնում է այնտեղ, ուր տեսնում է եկամուտ, անվտանգություն և երկարաժամկետ վստահություն։ Cerberus-ի հետաքրքրությունը դեռ ներդրում չէ, բայց այն ցույց է տալիս հնարավոր ուղղությունը։ Վաշինգտոնի Տրանսկասպյան քաղաքականությունը կարող է աստիճանաբար տեղափոխվել դիվանագիտությունից դեպի մասնավոր կապիտալ և ենթակառուցվածքներ։ Հայաստանի համար սա միաժամանակ պայքար է ապագա տարածաշրջանային տնտեսության մեջ սեփական տեղը ժամանակին զբաղեցնելու համար։
