Հայաստանում ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումների համար տուգանքները կտրուկ խստացվում են։ Հոկտեմբերի 22-ին կառավարությունը հավանություն է տվել Ներքին գործերի նախարարության մշակած օրենսդրական փաթեթին և այն անհետաձգելի կարգով ուղարկել Ազգային ժողով։ Նախագծի հիմնական փոփոխություններից է մի շարք տարածված խախտումների համար 20 հազար դրամ տուգանքի և տուգանային միավորների սահմանումը։ ՆԳՆ-ի հրապարակած վիճակագրությունը, սակայն, շատ ավելի լուրջ հարցեր է առաջացնում ճանապարհային անվտանգության ապահովման պետական քաղաքականության արդյունավետության վերաբերյալ։ 404 պատահար, 11 երեխայի մահ. ինչո՞ւ չի նվազում վտանգը ՆԳՆ տվյալներով՝ 2025 թվականին Հայաստանում մինչև 12 տարեկան երեխաների մասնակցությամբ արձանագրվել է 404 ճանապարհատրանսպորտային պատահար։ Մահացել է 11 երեխա, վնասվածքներ ստացել՝ 487-ը։ Նույն տարում հայտնաբերվել է երեխաների փոխադրման կանոնների 11 198 խախտում՝ 105 տոկոսով ավելի, քան նախորդ տարի։ Վիճակագրությունը մտահոգիչ հարց է առաջացնում. որքանո՞վ է արդյունավետ գործող վերահսկողությունը, և ի՞նչ արդյունք կարող է ապահովել տուգանքի խստացումը՝ առանց պատահարների պատճառների ամբողջական ուսումնասիրության։ Այս թվերը պահանջում են առանձին քննություն։ Երեխաների փոխադրման կանոնների հայտնաբերված խախտումները գործնականում կրկնապատկվել են։ ՆԳՆ-ն չի ներկայացնում այդ աճի պատճառների ամբողջական վերլուծությունը։ Անհայտ է նաև հայտնաբերված խախտումների կառուցվածքը, վերահսկողության հաճախականության փոփոխությունը և դրանց կապը երեխաների մասնակցությամբ պատահարների հետ։ Նախագծով առաջարկվում է երեխաների փոխադրման կանոնները խախտելու համար սահմանել 20 հազար դրամ տուգանք և տուգանային միավոր։ Սակայն երեխաների անվտանգության ապահովումը պահանջում է նաև մանկական նստատեղերի օգտագործման հետևողական վերահսկողություն, ծնողների իրազեկում և պատահարների պատճառների մանրամասն ուսումնասիրություն։ Առանց այդ տվյալների դժվար է գնահատել առաջարկվող տուգանքի կանխարգելիչ ազդեցությունը։ 272 հազար խախտում՝ 9 ամսում. պատասխանատվության տակ է հայտնվում նաև երթևեկության կազմակերպումը Առավել ուշագրավ է կանգառի և կայանման խախտումների վիճակագրությունը։ 2026 թվականի առաջին ինն ամիսներին արձանագրվել է 272 056 խախտում։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճը կազմել է 15,6 տոկոս։ ՆԳՆ-ի հաղորդմամբ՝ գերակշիռ մասը վերաբերում է ճանապարհի երկրորդ և հաջորդ շարքերում կանգառ կատարելուն։ Նախագծով երկրորդ շարքում կանգառի, հանրային տրանսպորտի կանգառներում մեքենան կանգնեցնելու կամ կայանելու, ինչպես նաև երթևեկելի մասի եզրին ոչ զուգահեռ կայանելու համար առաջարկվում է սահմանել 20 հազար դրամ տուգանք և տուգանային միավոր։ Մի շարք դեպքերում գործող 5 հազար դրամ տուգանքը քառապատկվում է։ Տարհանման դեպքում տուգանքը կհասնի 29 հազար դրամի։ Այստեղ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել նաև խախտումների տարածքային պատկերը։ Ո՞ր փողոցներում են դրանք առավել հաճախ արձանագրվում։ Որքա՞ն է օրինական կայանատեղիների հասանելիությունը։ Ի՞նչ ազդեցություն ունեն առաքման ծառայությունների, տաքսիների, հասարակական տրանսպորտի և առևտրային օբյեկտների սպասարկման համար նախատեսված տարածքների պակասը։ 272 հազար խախտումը նաև երթևեկության կազմակերպման որակը գնահատելու լուրջ հիմք է։ ՆԳՆ-ի ներկայացրած հիմնավորումը չի բացահայտում խնդրի այդ ամբողջ շղթան։ Թքի նմուշով ստուգում. նոր լիազորություն ոստիկանությանը Օրենսդրական փաթեթի ամենազգայուն դրույթներից է վարորդների՝ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ նյութերի ազդեցության տակ գտնվելը թքի նմուշով ստուգելու հնարավորությունը։ Ներկայում համապատասխան հետազոտությունն իրականացվում է բժշկական կազմակերպություններում՝ արյան կամ մեզի նմուշառմամբ։ Նոր ընթացակարգը հնարավորություն կտա ստուգումն իրականացնել տեխնիկական միջոցներով։ Սակայն այս փոփոխությունը պահանջում է իրավական և մասնագիտական հստակ երաշխիքներ։ Ո՞ր սարքերն են օգտագործվելու։ Ինչպե՞ս են հաստատվելու դրանց ճշգրտությունն ու չափագիտական համապատասխանությունը։ Ի՞նչ ընթացակարգ է գործելու դրական նախնական արդյունքի դեպքում։ Արդյո՞ք վարորդն ունենալու է լաբորատոր հաստատող հետազոտություն պահանջելու և ստուգման արդյունքը վիճարկելու հստակ երաշխավորված հնարավորություն։ Առանձնապես կարևոր է թմրամիջոցի հետքերի հայտնաբերման և վարելու պահին դրա ազդեցության գնահատման իրավական տարբերակումը։ Սխալ արդյունքի հետևանքները կարող են ծանր լինել վարորդի համար։ Նոր լիազորության կիրառման կարգը պետք է բացառի կամայական որոշումների հնարավորությունը։ Էլեկտրական ինքնագլորների նոր կանոններ և խորհրդարանական վերահսկողության կարևոր փոփոխություն Նախագծով էլեկտրական ինքնագլորների և անհատական շարժունակության այլ միջոցների օգտագործման ընդհանուր տարիքային շեմն առաջարկվում է 18-ից իջեցնել 16 տարեկանի։ Հեծանվային արահետներում, ինչպես նաև սահմանված պայմաններով մայթերին և հետիոտնային արահետներում արագությունը կսահմանափակվի մինչև 10 կմ/ժ։ ՆԳՆ-ի ներկայացրած վիճակագրությունը վկայում է ճանապարհային անվտանգության լուրջ խնդիրների մասին։ Տուգանքների խստացումը պետք է ուղեկցվի չափելի նպատակներով և հրապարակային հաշվետվությամբ։ Կառավարությունը պարտավոր է ցույց տալ, թե առաջարկվող փոփոխությունների արդյունքում որքանով են նվազելու խախտումները, պատահարներն ու մարդկային կորուստները։ Նոր կարգավորումների արդյունավետությունը պետք է գնահատվի մարդկանց անվտանգության վրա ունեցած իրական ազդեցությամբ։ Առայժմ օրենսդրական փաթեթը կառավարության հավանությունն է ստացել և ենթակա է Ազգային ժողովի ընդունմանը։
