Հնդկաստանը վերադառնում է Բաքու՝ փորձելով վերականգնել հարաբերությունները մի երկրի հետ, որը վերջին տարիներին հետևողականորեն աջակցել է Պակիստանին և Թուրքիայի հետ միասին զարգացրել եռակողմ ռազմաքաղաքական համագործակցությունը։ Հնդկաստանի արտգործնախարար Սուբրամանյամ Ջայշանկարի հոկտեմբերի 23-ի այցը հնդկական մամուլը ներկայացնում է որպես Նյու Դելիի տարածաշրջանային քաղաքականության նշանակալի շրջադարձ։ Հայաստանի համար այս զարգացումն առանձնահատուկ կարևորություն ունի. հնդկական սպառազինությունը վերջին տարիներին դարձել է հայկական բանակի վերազինման կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ ThePrint-ը հոկտեմբերի 22-ի հրապարակման մեջ բացահայտ ներկայացնում է այցի աշխարհաքաղաքական նախապատմությունը։ Ադրբեջանի՝ Պակիստանի և Թուրքիայի հետ մերձեցմանը զուգահեռ Հնդկաստանը խորացրել է պաշտպանական համագործակցությունը Հայաստանի հետ։ Հնդկական պարբերականը հատուկ ընդգծում է հայկական բանակի համար հնդկական սպառազինության մատակարարումները և Բաքվի ու Նյու Դելիի հարաբերություններում ձևավորված լարվածությունը։ 2025 թվականի հնդկա-պակիստանյան ռազմական բախումներն այդ հարաբերություններն առավել սրեցին։ Ադրբեջանը հրապարակավ պաշտպանեց Իսլամաբադին՝ արժանանալով Նյու Դելիի դժգոհությանը։ Սակայն արդեն այս տարվա սեպտեմբերին Բիշքեկում Նարենդրա Մոդիի և Իլհամ Ալիևի հանդիպումը ճանապարհ հարթեց հարաբերությունների վերականգնման համար։ Ջայշանկարի այցը շարունակեց այդ գործընթացը։ The Times of India-ն և The Indian Express-ը հոկտեմբերի 24-ի հրապարակումներում առանձնացնում են հենց այս հանգամանքը։ Երկու երկրների առաջնորդները փորձում են հաղթահարել նախկին տարաձայնությունները՝ առաջ մղելով էներգետիկ, առևտրային և տրանսպորտային համագործակցությունը։ Հնդկական դիվանագիտությունը Հարավային Կովկասում ընդլայնում է սեփական հետաքրքրությունների շրջանակը։ Առավել ուշագրավ մանրամասներ է հրապարակել The Wire-ը։ Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը հանդիպումից հետո ընդունել է նախկին տարաձայնությունների առկայությունը։ Ջայշանկարը, իր հերթին, ընդգծել է երկու երկրների ինքնուրույն արտաքին քաղաքականություն վարելու իրավունքը։ Նույն հանդիպման ընթացքում Բայրամովը հնդկական կողմին ներկայացրել է նաև Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխության վերաբերյալ Բաքվի պահանջը։ Այս հանգամանքը քաղաքականապես էական է։ Ադրբեջանը Նյու Դելիի հետ հարաբերությունների վերականգնման օրակարգ է ներմուծում նաև հայ-ադրբեջանական բանակցությունների սեփական պատկերացումները։ Հնդկական կողմը վերահաստատել է խաղաղության գործընթացին և խնդիրների դիվանագիտական կարգավորմանն իր աջակցությունը։ Մերձեցման տնտեսական հիմքերը ներկայացնում է Hindustan Times-ը։ Հնդկական ONGC Videsh ընկերության ներդրումներն ադրբեջանական նավթային նախագծերում և Բաքու–Թբիլիսի–Ջեյհան խողովակաշարում հասնում են շուրջ 1,2 միլիարդ դոլարի։ Ադրբեջանում գործում են ավելի քան հազար հնդկական ընկերություններ։ Երկկողմ առևտրաշրջանառությունը 2026 թվականի առաջին կիսամյակում հասել է շուրջ 600 միլիոն դոլարի։ Բանակցությունների առանցքային թեմաներից է եղել նաև «Հյուսիս–հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքը։ Հենց այստեղ է Նյու Դելիի քաղաքականության խորքային հաշվարկը։ Կասպից ավազանը Հնդկաստանի համար կարևոր է էներգետիկ անվտանգության, Կենտրոնական Ասիա մուտքի և եվրասիական հաղորդակցություններում դիրքերն ամրապնդելու տեսանկյունից։ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների երկարատև սառեցումը սահմանափակում է այդ հնարավորությունները։ Հնդկական դիվանագիտությունը նման հաշվարկների հարուստ ավանդույթ ունի։ Սառը պատերազմի տարիներին չմիավորման շարժման առաջատար Հնդկաստանը Խորհրդային Միության հետ ձևավորեց ռազմավարական սերտ հարաբերություններ՝ պահպանելով սեփական արտաքին քաղաքական օրակարգը։ Այսօր Նյու Դելին համագործակցում է Վաշինգտոնի, Մոսկվայի, Թեհրանի և Պարսից ծոցի մայրաքաղաքների հետ։ Նրա արտաքին քաղաքականության հիմքում տնտեսական և անվտանգային շահերի երկարաժամկետ համադրումն է։ Բաքվի հետ մերձեցումն այդ քաղաքականության հերթական դրսևորումն է։ Հնդկաստանը ձգտում է ամրապնդել ներկայությունը Հարավային Կովկասի ամբողջ աշխարհագրության մեջ։ Հնդկաստանի տարածաշրջանային քաղաքականության այս շրջադարձը Երևանից պահանջում է վերագնահատել սեփական ռազմավարական հնարավորություններն ու ավելի նախաձեռնող դիվանագիտություն վարել։ Հայաստանը վերջին տարիներին ձեռք է բերել Հնդկաստանի կարևոր պաշտպանական գործընկերոջ կարգավիճակ։ «Պինակա» հրթիռային համակարգերի, «Ակաշ» հակաօդային պաշտպանության միջոցների և այլ զինատեսակների ձեռքբերումները ձևավորել են ռազմատեխնիկական համագործակցության ամուր հիմք, սակայն Նյու Դելիի տարածաշրջանային հետաքրքրությունների ընդլայնումը Երևանից պահանջում է քաղաքական նոր նախաձեռնություններ։ Հայ-հնդկական գործընկերության հետագա զարգացումը պահանջում է ավելի լայն տնտեսական և ռազմավարական հիմք։ Համատեղ ռազմարդյունաբերական արտադրությունը, տեխնոլոգիական համագործակցությունն ու ենթակառուցվածքային ներդրումները կարող են էապես մեծացնել Հայաստանի նշանակությունը Նյու Դելիի երկարաժամկետ հաշվարկներում։ Տարածաշրջանային հաղորդակցությունների վերականգնումը, TRIPP նախագծի իրականացումը և եվրոպական ներդրումային ծրագրերը նոր հնարավորություններ են ստեղծում Հայաստանը Հնդկաստանից դեպի Սև ծով և եվրոպական շուկաներ ձգվող տնտեսական կապերի կարևոր օղակ դարձնելու համար։ Հնդկական մամուլի հրապարակումները Հայաստանի համար արտաքին քաղաքական կարևոր ազդանշան են։ Նյու Դելին ընդլայնում է իր ներկայությունը Հարավային Կովկասում՝ առաջնորդվելով սեփական երկարաժամկետ շահերով։ Երևանը պետք է նույն հետևողականությամբ ամրապնդի իր տեղը Հնդկաստանի ռազմավարական հաշվարկներում։ Արդեն ձևավորված պաշտպանական գործընկերությունը դրա ամուր հիմքն է, որի վրա անհրաժեշտ է կառուցել փոխադարձ տնտեսական շահերի, համատեղ արտադրությունների և երկարաժամկետ պարտավորությունների ավելի լայն համակարգ։ Բաքուն հետևողականորեն աշխատում է վերականգնել իր դիրքերը Նյու Դելիում։ Հայաստանն ունի ձեռք բերածը պահպանելու և զարգացնելու խնդիր։ Միջազգային քաղաքականության մեջ բարեկամության իրական ամրությունը չափվում է փոխադարձ շահերի խորությամբ։ Հայաստանի ռազմավարական նշանակությունը պետք է ամրապնդվի այնպիսի համագործակցությամբ, որի շարունակականությունը բխի նաև Հնդկաստանի կենսական շահերից։
