Հայաստանի եվրոպական ձգտումների առնչությամբ հաճախ հնչող հեգնական հարցը՝ «Իսկ Եվրամիությունը ձեզ սպասո՞ւմ է», նոյեմբերի 3-ին Բրյուսելում ստացավ բավական խոսուն քաղաքական պատասխան։ Հայաստանը, որը դեռևս չի ներկայացրել Եվրամիությանն անդամակցելու պաշտոնական հայտ և չունի թեկնածու երկրի կարգավիճակ, արդեն մասնակցում է եվրոպական ընդլայնման ապագայի շուրջ բարձր մակարդակի քննարկումներին։ Հայաստանի մասնակցությունն ինքնին կարևոր քաղաքական իրադարձություն էր՝ ցույց տալով, որ երկրի եվրոպական հեռանկարը քննարկման առարկա է դառնում նաև եվրոպական քաղաքական հարթակներում։ Բրյուսելում Հայաստանը հնարավորություն ստացավ ներկայացնելու իր եվրոպական ձգտումները և մասնակցելու ընդլայնման ապագայի շուրջ քննարկումներին։ Սա կարևոր քայլ է Հայաստանի եվրոպական օրակարգին միջազգային քաղաքական հնչեղություն հաղորդելու և Եվրամիության հետ հարաբերությունների զարգացման նոր հեռանկարներ բացելու տեսանկյունից։ Նիկոլ Փաշինյանը Եվրոպայի ապագան քննարկելու հնարավորություն ստացավ մի հարթակում, որին մասնակցում էին եվրոպական կառույցների և անդամակցության ձգտող երկրների ղեկավարները։ Հայաստանի ներկայությունն ինքնին քաղաքական կարևոր ազդակ էր։ Եվրոպական ընդլայնման քննարկումներում Հայաստանն արդեն դիտարկվում է որպես հնարավոր մասնակից, և այդ հանգամանքը նոր հնարավորություններ է բացում Երևանի համար։ Վարչապետի հարցազրույցում հնչեցին կարևոր շեշտադրումներ։ Փաշինյանն անդրադարձավ Հայաստանի ինքնիշխանության ամրապնդմանը, ժողովրդավարության զարգացմանը, արտաքին քաղաքական և տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնմանը, ինչպես նաև Եվրամիությանն անդամակցելու պաշտոնական հայտ ներկայացնելու հնարավոր ժամկետներին։ Առաջին հարցին տրված պատասխանում Հայաստանի եվրոպական քաղաքականության գլխավոր նպատակը ներկայացվեց որպես այլընտրանքի ստեղծում։ Այս ձևակերպումն արտացոլում է Հայաստանի աշխարհաքաղաքական իրականությունը։ Տասնամյակներ շարունակ Ռուսաստանից քաղաքական, ռազմական և տնտեսական կախվածությունը Հայաստանի ընտրության հնարավորությունները զգալիորեն նեղացրել է։ Արտաքին քաղաքական և տնտեսական հնարավորությունների բազմազանեցումը Հայաստանի ինքնիշխանությունն ամրապնդելու և սեփական շահերից բխող անկախ որոշումներ կայացնելու կարևոր նախապայման է։ Այդուհանդերձ, եվրոպական ինտեգրումն ունի ավելի խոր քաղաքական և արժեքային բովանդակություն։ Խոսքն այն մասին է, թե ինչպիսի պետություն ենք ցանկանում կառուցել Հայաստանում, ինչ սկզբունքներով պետք է գործի իշխանությունը, որքանով պետք է պաշտպանված լինեն քաղաքացու իրավունքներն ու ազատությունները, և ինչ իրական հնարավորություններ պետք է ունենա հասարակությունը՝ վերահսկելու իշխանության գործունեությունն ու պահանջելու հաշվետվողականություն։ Եվրոպան Հայաստանի համար պետք է լինի գիտակցված արժեքային ու քաղաքակրթական ընտրություն։ Ժողովրդավարությունը, մարդու արժանապատվությունը, ազատությունը, իրավունքի գերակայությունը և իշխանության հաշվետվողականությունը այդ ընտրության բովանդակությունն են։ Այս սկզբունքներով առաջնորդվելու անհրաժեշտությունը բխում է Հայաստանի պետականության զարգացման պահանջներից։ Դրանք ժամանակավոր աշխարհաքաղաքական իրավիճակից կախված առաջնահերթություններ չեն։ Հայաստանի եվրոպական ինքնության քաղաքական հիմնավորումը պետք է դիմանա նաև միջազգային հարաբերությունների փոփոխություններին։ 1993 թվականին սահմանված Կոպենհագենյան չափանիշները պահանջում են կայուն ժողովրդավարական հաստատություններ, անկախ արդարադատություն, մարդու իրավունքների պաշտպանություն, գործող շուկայական տնտեսություն և եվրոպական իրավական պարտավորությունները կատարելու կարողություն։ Հայաստանի եվրոպական քաղաքականությունը պետք է ենթարկվի հենց այս չափանիշներին։ Դրանց կատարումն անհրաժեշտ է մեր պետությանը՝ անդամակցության հնարավոր ժամկետներից անկախ։ Այսօր Հայաստանի ներսում եվրոպական ինտեգրման քննարկումը հաճախ սպառվում է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների, անվտանգության երաշխիքների, առևտրային շուկաների և աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման հարցերով։ Այս թեմաներն ունեն իրական նշանակություն։ Սակայն դրանց ստվերում մնում է եվրոպական ընտրության ամենագործնական կողմը՝ պետության ներքին որակը։ Եվրոպական ինտեգրումը Հայաստանի հասարակությանը տալիս է իշխանությունից կոնկրետ փոփոխություններ պահանջելու քաղաքական և իրավական հիմք։ Անկախ դատարան, քաղաքական ազդեցությունից ազատ իրավապահ համակարգ, պաշտպանված սեփականություն, ազատ լրատվամիջոցներ, արդար մրցակցություն, թափանցիկ պետական գնումներ, արդյունավետ հակակոռուպցիոն վերահսկողություն և հաշվետու կառավարում։ Սրանք եվրոպական ինտեգրման բովանդակային պահանջներն են։ Դրանց իրականացումը պետք է ունենա չափելի արդյունքներ, հստակ ժամկետներ և հանրային վերահսկողություն։ Այստեղ կա նաև կարևոր աշխարհատնտեսական հաշվարկ։ Եվրոպական շուկաների հետ ինտեգրումը պահանջում է արտադրության որակի, սննդի անվտանգության, մրցակցության, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և տնտեսական կառավարման կանոնների համապատասխանեցում։ Այդ բարեփոխումները կարող են բարձրացնել հայկական արտադրանքի մրցունակությունը, խրախուսել ներդրումները և նվազեցնել տնտեսական կախվածությունը առանձին շուկաներից։ Եվրոպական չափանիշներին մոտարկումը Հայաստանի տնտեսության արդիականացման երկարաժամկետ գործիք է։ Հայաստանն արդեն ունի այդ աշխատանքի իրավական և քաղաքական հիմքերը։ Գործում է ԵՄ-ի հետ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը, ընդունվել է եվրոպական ինտեգրման գործընթացի մեկնարկի մասին օրենքը, հաստատվել է գործընկերության ռազմավարական օրակարգը։ Այս փաստաթղթերը պետք է դառնան հանրային վերահսկողության և կառավարության աշխատանքի գնահատման գործիքներ։ Եվրոպական ուղղության հաջողությունը չափելու համար անհրաժեշտ են հրապարակային ցուցանիշներ՝ դատական անկախությունից մինչև տնտեսական մրցակցության և պետական կառավարման որակ։ Բրյուսելում Փաշինյանը ժողովրդավարությունը բնորոշեց որպես Հայաստանի ռազմավարական ընտրություն։ Սա հարցազրույցի կարևորագույն միտքն էր։ Հենց այս գաղափարը կարող է ծառայել Հայաստանի եվրոպական քաղաքականության ամբողջական հիմնավորմանը։ Արտաքին գործընկերների բազմազանեցումը մեծացնում է պետության գործելու ազատությունը, իսկ ամուր ժողովրդավարական հաստատությունները այդ ազատությանը տալիս են կայունություն։ Եվրամիության անդամակցության ճանապարհը երկար է լինելու և կախված է նաև եվրոպական պետությունների քաղաքական որոշումներից։ Բրյուսելի հրավերը չի երաշխավորում անդամակցություն, սակայն հաստատում է Հայաստանի հետ այդ հեռանկարը քննարկելու պատրաստակամությունը։ Այժմ գլխավոր պատասխանատվությունը Երևանի վրա է։ Հայաստանի եվրոպական ընտրության լրջությունը գնահատվելու է իրականացվող բարեփոխումներով, դատարանների անկախությամբ, պետական կառավարման որակով, ազատ մամուլի գործունեությամբ և քաղաքացու իրավունքների իրական պաշտպանությամբ։ Եվրոպական ինտեգրման հաջողության գլխավոր չափանիշը պետք է լինի այն, թե որքանով է փոխվում Հայաստանի պետության և քաղաքացու կյանքի որակը։ Բրյուսելի քաղաքական աջակցությունը կարևոր է, սակայն Հայաստանի եվրոպական ապագայի ամուր հիմքը պետք է ձևավորվի հենց Հայաստանում՝ ժողովրդավարական հաստատությունների կայացմամբ, օրենքի գերակայությամբ և հասարակության վստահությունը վայելող պետական համակարգով։ Եվրոպական Հայաստանի կառուցումը մեր սեփական պատասխանատվությունն է։
