Հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությունից 27 տարի անց Հայաստանի նորագույն պատմության ամենածանր հանցագործության շուրջ նոր հանգամանքներ են քննարկվում։ Նախկին զինվորական դատախազ Գագիկ Ջհանգիրյանը կասկածի տակ է դնում գործի դատական ընթացքի կարևոր դրվագներից մեկը՝ ահաբեկչության մասնակիցների վերաքննիչ բողոքների ճակատագիրը։ Նրա հայտարարությունները վերաբերում են նաև ոճրագործության գիշերը Ռոբերտ Քոչարյանի և Նաիրի Հունանյանի միջև տեղի ունեցած բանակցություններին։ Ջհանգիրյանի ուշադրության կենտրոնում Նաիրի Հունանյանի, Կարեն Հունանյանի և զինված խմբի մյուս անդամների հնարավոր վերաքննիչ բողոքներն են։ Նախկին դատախազի համոզմամբ՝ ցմահ ազատազրկման դատապարտված անձինք պետք է օգտվեին դատավճիռը բողոքարկելու իրավունքից, իսկ այդ փաստաթղթերում կարող էին հիշատակված լինել ոճրագործության գիշերը ձեռք բերված պայմանավորվածություններն ու տրված երաշխիքները։ Նա առաջարկում է Ազգային անվտանգության ծառայության միջոցով պարզել բողոքների ճակատագիրը և ուսումնասիրել դրանց հնարավոր բովանդակությունը։ Այս հայտարարությունն առաջադրում է կոնկրետ քննչական խնդիր։ Անհրաժեշտ է պարզել՝ բողոքներ ներկայացվե՞լ են, թե՞ ոչ, ինչ ճանապարհ են անցել փաստաթղթերը, և արդյոք դրանց բովանդակության վերաբերյալ պահպանվել են տեղեկություններ։ Եթե հաստատվի փաստաթղթերի անհետացման հանգամանքը, քննությունը պետք է պարզի դրա պատճառներն ու պատասխանատուներին։ Այդպիսի փաստի հաստատումը կարող է էականորեն փոխել գործի առանձին դրվագների գնահատականը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի հոկտեմբերի 27-ի գիշերը տեղի ունեցած բանակցությունների ամբողջական պատկերը։ Ռոբերտ Քոչարյանի, Նաիրի Հունանյանի և Ալեքսան Հարությունյանի մասնակցությամբ քննարկումների ընթացքում հնարավոր երաշխիքների մասին Ջհանգիրյանի պնդումները պահանջում են մանրակրկիտ ստուգում։ Պատանդների կյանքը փրկելու անհրաժեշտությունը կարող էր թելադրել բանակցությունների ընթացքը։ Սակայն դրանց բովանդակությունը, ձեռք բերված պայմանավորվածությունները և հետագա զարգացումները պետք է ամբողջությամբ վերականգնվեն։ Քառորդ դարից ավելի անց այս հանգամանքների շուրջ պահպանվող անորոշությունն ինքնին խոսում է քննության բացերի մասին։ Ոճրագործության քննության ընթացքը կարևոր հարցեր է առաջադրում նաև պետական անվտանգության համակարգի աշխատանքի վերաբերյալ։ Զինված խմբի մուտքը Ազգային ժողով, երկրի բարձրագույն ղեկավարության անվտանգության ձախողումը, հանցագործությունից անմիջապես հետո ձեռնարկված գործողությունները և հետագա նախաքննության վիճահարույց դրվագները պետք է գնահատվեն ամբողջությամբ։ Հատկապես կարևոր է պարզել, թե համապատասխան մարմիններն ինչ տեղեկություններ ունեին հանցագործությունից առաջ և ինչպես են գործել դրա ընթացքում ու հաջորդած օրերին։ Գլխավոր դատախազության հրապարակած տվյալներով՝ վերջին տարվա ընթացքում կատարվել են հարցաքննություններ, ուսումնասիրվել են գաղտնի փաստաթղթեր, իրականացվել են օպերատիվ-հետախուզական և գաղտնի քննչական գործողություններ։ Սակայն այդ հաղորդագրությունը դեռ հնարավորություն չի տալիս գնահատելու քննության արդյունքները։ Հայտնի չէ՝ հայտնաբերվե՞լ են նոր ապացույցներ, ստուգվե՞լ են նախկինում շրջանառված վարկածները, և ի՞նչ ընթացք է տրվել գործի ամենազգայուն դրվագներին։ Գագիկ Ջհանգիրյանի վերջին հայտարարությունները քննության համար հստակ ուղղություններ են մատնանշում։ Վերաքննիչ բողոքների ճակատագրի պարզումը, գիշերային բանակցությունների ամբողջական վերականգնումը և նախկինում չուսումնասիրված փաստաթղթերի ստուգումը կարող են պատասխանել տարիներով կուտակված հարցերի առնվազն մի մասին։ Ժամանակը գնալով ավելի է դժվարացնում այդ աշխատանքը։ Մահանում են հնարավոր վկաները, անհետանում են փաստաթղթերը, խամրում են հիշողությունները։ Հոկտեմբերի 27-ի ամբողջական բացահայտումը Հայաստանի պետականության հանդեպ չկատարված պարտավորություն է։ Քսանյոթ տարվա ընթացքում փոխվել են իշխանությունները, քաղաքական ուժերն ու երկրի անվտանգության պայմանները, սակայն ութ պետական և քաղաքական գործիչների սպանության բոլոր հանգամանքները դեռ պարզված չեն։ Հայաստանի պատմության այդ շրջանի գնահատման համար անհրաժեշտ են փաստական պատասխաններ։ Դրանց բացակայությունը շարունակում է ծանրանալ պետության հեղինակության, արդարադատության նկատմամբ վստահության և հասարակության քաղաքական հիշողության վրա։



